શવાસન (Corpse Pose) સ્ટેપ બાય સ્ટેપ કેવી રીતે કરવું
- મેટ કે ધાબળા પર પીઠના બળે સૂઓ. પગ લગભગ મેટ જેટલા પહોળા છૂટા પડવા દો અને પંજા બહાર તરફ ઢળવા દો.
- હાથ શરીરથી થોડા દૂર, હથેળીઓ ઉપર તરફ રાખો. ખભાના પાંખિયાં હળવેથી નીચે અંદર લો જેથી છાતી ખુલ્લી લાગે.
- દાઢી થોડી છાતી તરફ લાવી ગરદનનો પાછળનો ભાગ લાંબો કરો. દાઢી ઉપર જતી હોય તો માથા નીચે પાતળો વાળેલો ધાબળો મૂકો.
- આંખો બંધ કરો. બે-ત્રણ ધીમા શ્વાસ લઈ મોંથી નિસાસા સાથે છોડો, પછી શ્વાસને તેની મેળે ચાલવા દો.
- ધ્યાનને ધીમે ધીમે પગથી માથાની ટોચ સુધી લઈ જાઓ, અને દરેક ભાગને ભારે અને નરમ થવા દો.
- 5–10 મિનિટ રહો. વિચારો આવે ત્યારે તેમને જુઓ અને ફરી શ્વાસના અનુભવ પર પાછા આવો.
- બહાર આવવા શ્વાસ ઊંડો કરો, હાથ-પગની આંગળીઓ હલાવો, ઘૂંટણ વાળો અને જમણા પડખે ફરો. ત્યાં આરામ કરી ધીમેથી બેઠા થાઓ.
ફાયદા અને સાવચેતીઓ
ફાયદા
- યોગ સત્ર પછી શરીરને સ્થિર થવા અને હૃદયના ધબકારા ધીમા થવા દે છે
- તણાવ, ચિંતા અને ઊંઘની તકલીફ માટેના યોગ કાર્યક્રમોમાં વપરાતો શાંત કરનારો અભ્યાસ
- ધ્યાન અને શરીરની સજાગતા કેળવે છે, જે ધ્યાન (મેડિટેશન)નાં પહેલાં પગથિયાં છે
- જડબા, ખભા અને પેટમાંનું તણાવ પારખીને છોડવાનો સમય આપે છે
- તમારી સારવાર સાથે, વિશ્રામ અભ્યાસના ભાગ રૂપે બ્લડ પ્રેશર ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે
આ સ્થિતિમાં ન કરો અથવા ફેરફાર સાથે કરો
- ગર્ભાવસ્થા (લગભગ 20 અઠવાડિયાથી) — પીઠ પર સપાટ સૂવાને બદલે ઘૂંટણ વચ્ચે ઓશીકું રાખી ડાબા પડખે સૂઓ
- કમરનો દુખાવો — ઘૂંટણ નીચે બોલ્સ્ટર કે વાળેલો ધાબળો મૂકો
- એસિડિટી (રિફ્લક્સ) કે શ્વાસની તકલીફ — બોલ્સ્ટર કે ગાદી પર માથું અને છાતી ઊંચા રાખો
- લો બ્લડ પ્રેશર કે ચક્કર — પડખે ફરીને ધીમેથી ઊઠો
- આંખો બંધ કરતાં આઘાતની યાદો કે તીવ્ર ચિંતા — આંખો નરમ નજરે ખુલ્લી રાખો અને હાથ પેટ પર રાખો
કઈ આરોગ્ય સમસ્યાઓમાં આ આસન કરાય છે
Knee Replacement Recovery · Hip Replacement Recovery · Arthritis · Slip Disc (Herniated Disc) · Spinal Stenosis · Spondylolisthesis · Degenerative Disc Disease · Scoliosis · Tennis Elbow · Leg Cramps · Carpal Tunnel Syndrome · Fibromyalgia · Chronic Pain · Lupus · Jaw Pain (TMJ) · Balance and Fall Prevention · High Blood Pressure · Hyperthyroidism (Overactive Thyroid) · Uric Acid and Gout · Kidney Health · Kidney Stones · Anemia (Low Hemoglobin) · Healthy Weight Gain · Menopause · Endometriosis · PMS (Premenstrual Syndrome) · Postpartum Recovery · Male Fertility · Erectile Dysfunction · Anxiety · Depression · Grief and Loss · Bipolar Disorder (Complementary Care) · Eating Disorder Recovery · Stress Relief · Sleep and Insomnia · Jet Lag and Travel Fatigue · Shift Work and Night-Shift Sleep · Migraine and Headache · Exam Stress · Parkinson’s Disease · Epilepsy (Complementary Care) · ADHD and Attention · Autism (Children) · Panic Attacks · Social Anxiety · Self-Confidence · Anger Management · Burnout and Exhaustion · Addiction and Quitting Smoking · Vertigo and Dizziness · Tinnitus · Memory in Older Adults · Stroke Recovery · Multiple Sclerosis · Restless Legs Syndrome · Chronic Fatigue Syndrome · Bronchitis · Heart Health · Long COVID Recovery · Immunity · Gastritis · Gallstones · Hernia (Safe Movement) · IBS · Ulcerative Colitis and IBD · Premature Grey Hair · Glowing Skin and Acne · Dark Circles · Psoriasis and Eczema · Eye Strain · Glaucoma (Safe Yoga) · Dry Eyes · Motion Sickness · Cancer Recovery (Supportive Care) · Recovery After Surgery
સંપૂર્ણ ગાઇડ વાંચો (અંગ્રેજીમાં)
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
યોગમાં શવાસન શું છે?
શવાસન (કોર્પ્સ પોઝ) આરામનું આસન છે, જેમાં તમે પીઠ પર સૂઈ હાથ-પગ ઢીલા રાખી આંખો બંધ કરો છો, અને હળવેથી જાગૃત રહીને શરીરને સંપૂર્ણ સ્થિર થવા દો છો.
શવાસનમાં કેટલો સમય રહેવું?
દર 30 મિનિટના અભ્યાસ માટે લગભગ 5 મિનિટ, એટલે ક્લાસના અંતે સામાન્ય રીતે 5–10 મિનિટ. સ્વતંત્ર અભ્યાસ તરીકે 10–20 મિનિટ.
શવાસનના ફાયદા શું છે?
તે શ્વાસ અને હૃદયના ધબકારા ધીમા કરે છે, સ્નાયુઓનું તણાવ છોડે છે અને મન શાંત કરે છે. તણાવ, ચિંતા અને ઊંઘ માટેના યોગ કાર્યક્રમોમાં, અને તબીબી સારવાર સાથે બ્લડ પ્રેશર માટેના વિશ્રામ અભ્યાસના ભાગ રૂપે વપરાય છે.
શવાસન અંગ્રેજીમાં Savasana લખાય કે Shavasana?
બંને સાચાં છે. સંસ્કૃત શબ્દ "શ" (श) અવાજથી શરૂ થાય છે; "Savasana" ઉચ્ચાર-ચિહ્ન છોડી દે છે અને "Shavasana" અવાજને પૂરો લખે છે. ગુજરાતીમાં તેને શવાસન જ લખાય છે.
શું શવાસનમાં ઊંઘ આવી જાય તો ચાલે?
એવું થાય છે, અને તે નુકસાનકારક નથી, પણ ઉદ્દેશ હળવી જાગૃતિ સાથેનો આરામ છે. હાજર રહેવા માટે આંખો થોડી ખુલ્લી રાખો અથવા એક હાથ પેટ પર રાખો.
શવાસનમાં કોણે સપાટ ન સૂવું જોઈએ?
ગર્ભાવસ્થાના લગભગ 20 અઠવાડિયાથી, તેના બદલે ડાબા પડખે સૂઓ. એસિડિટી કે શ્વાસની તકલીફમાં માથું અને છાતી ઊંચા રાખો. કમરના દુખાવામાં ઘૂંટણ નીચે બોલ્સ્ટર મૂકો.
શવાસન અને યોગ નિદ્રા વચ્ચે શું તફાવત છે?
શવાસન પોતે આરામનું આસન છે. યોગ નિદ્રા શવાસનમાં સૂઈને કરાતો માર્ગદર્શિત વિશ્રામ અભ્યાસ છે, જેમાં બોડી સ્કેન અને શ્વાસની સજાગતા હોય છે, સામાન્ય રીતે 10–30 મિનિટ.
શવાસન નામનો અર્થ શું છે?
શવાસન: "શવ" એટલે મૃતદેહ અને "આસન" એટલે મુદ્રા. તેના ફાયદા સામાન્ય રીતે તણાવમાં ઘટાડો અને મનની શાંતિ તરીકે વર્ણવાય છે.
આ પેજ સામાન્ય માહિતી માટે છે. તમે ગર્ભવતી હો, કોઈ બીમારી કે ઈજા હોય તો યોગ શરૂ કરતાં પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ લો. દુખાવો, ચક્કર કે શ્વાસ ચડે તો તરત રોકાઈ જાઓ.
