शवासन (कॉर्प्स पोज) टप्प्याटप्प्याने कसे करावे
- मॅट किंवा चादरीवर पाठीवर झोपा. पाय साधारण मॅटच्या रुंदीइतके अलग होऊ द्या आणि पायांची बोटे बाहेरच्या बाजूला पडू द्या.
- हात शरीरापासून थोडे दूर ठेवा, तळहात वर. खांद्यांची हाडे हलकेच खाली आत घ्या म्हणजे छाती उघडी वाटेल.
- हनुवटी थोडी छातीकडे आणून मानेचा मागचा भाग लांब करा. हनुवटी वर जात असल्यास डोक्याखाली पातळ घडी केलेली चादर घ्या.
- डोळे बंद करा. दोन-तीन सावकाश श्वास घ्या, तोंडाने उसासा टाकत सोडा, मग श्वास आपोआप चालू द्या.
- लक्ष हळूहळू पावलांपासून डोक्याच्या टोकापर्यंत न्या, आणि प्रत्येक भाग जड व मऊ होऊ द्या.
- 5–10 मिनिटे राहा. विचार आले की त्यांची नोंद घ्या आणि पुन्हा श्वासाच्या जाणिवेकडे परत या.
- बाहेर येताना श्वास खोल करा, हाता-पायांची बोटे हलवा, गुडघे वाकवा आणि उजव्या कुशीवर वळा. तिथे विश्रांती घ्या, मग हळूहळू उठून बसा.
फायदे आणि खबरदारी
फायदे
- योगसत्रानंतर शरीर स्थिरावते आणि हृदयाचे ठोके मंदावतात
- ताण, चिंता आणि झोपेच्या तक्रारींसाठीच्या योग कार्यक्रमांमध्ये वापरला जाणारा शांत करणारा सराव
- लक्ष आणि शरीराचे भान प्रशिक्षित करते — ध्यानाच्या पहिल्या पायऱ्या
- जबडा, खांदे आणि पोटातील ताण लक्षात घेऊन तो सोडून देण्यासाठी वेळ मिळतो
- उपचारांसोबत विश्रांतीच्या सरावाचा भाग म्हणून रक्तदाब कमी होण्यास मदत होऊ शकते
या स्थितीत टाळा किंवा बदल करून करा
- गर्भावस्था (सुमारे 20 आठवड्यांपासून) — पाठीवर सपाट न झोपता गुडघ्यांमध्ये उशी ठेवून डाव्या कुशीवर झोपा
- कंबरदुखी — गुडघ्यांखाली बोल्स्टर किंवा गुंडाळलेली चादर ठेवा
- ॲसिडिटी (ॲसिड रिफ्लक्स) किंवा श्वास घेण्यास त्रास — बोल्स्टर किंवा उशांवर डोके व छाती उंच करा
- कमी रक्तदाब किंवा चक्कर — कुशीवर वळून हळूहळू उठा
- डोळे बंद केल्यावर आघाताच्या आठवणी किंवा तीव्र अस्वस्थता — डोळे उघडे ठेवून मऊ नजर ठेवा आणि हात पोटावर ठेवा
कोणत्या आरोग्य समस्यांसाठी हे आसन केले जाते
Knee Replacement Recovery · Hip Replacement Recovery · Arthritis · Slip Disc (Herniated Disc) · Spinal Stenosis · Spondylolisthesis · Degenerative Disc Disease · Scoliosis · Tennis Elbow · Leg Cramps · Carpal Tunnel Syndrome · Fibromyalgia · Chronic Pain · Lupus · Jaw Pain (TMJ) · Balance and Fall Prevention · High Blood Pressure · Hyperthyroidism (Overactive Thyroid) · Uric Acid and Gout · Kidney Health · Kidney Stones · Anemia (Low Hemoglobin) · Healthy Weight Gain · Menopause · Endometriosis · PMS (Premenstrual Syndrome) · Postpartum Recovery · Male Fertility · Erectile Dysfunction · Anxiety · Depression · Grief and Loss · Bipolar Disorder (Complementary Care) · Eating Disorder Recovery · Stress Relief · Sleep and Insomnia · Jet Lag and Travel Fatigue · Shift Work and Night-Shift Sleep · Migraine and Headache · Exam Stress · Parkinson’s Disease · Epilepsy (Complementary Care) · ADHD and Attention · Autism (Children) · Panic Attacks · Social Anxiety · Self-Confidence · Anger Management · Burnout and Exhaustion · Addiction and Quitting Smoking · Vertigo and Dizziness · Tinnitus · Memory in Older Adults · Stroke Recovery · Multiple Sclerosis · Restless Legs Syndrome · Chronic Fatigue Syndrome · Bronchitis · Heart Health · Long COVID Recovery · Immunity · Gastritis · Gallstones · Hernia (Safe Movement) · IBS · Ulcerative Colitis and IBD · Premature Grey Hair · Glowing Skin and Acne · Dark Circles · Psoriasis and Eczema · Eye Strain · Glaucoma (Safe Yoga) · Dry Eyes · Motion Sickness · Cancer Recovery (Supportive Care) · Recovery After Surgery
पूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजीत)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
योगामध्ये शवासन म्हणजे काय?
शवासन (कॉर्प्स पोज) हे विश्रांतीचे आसन आहे, ज्यात पाठीवर झोपून हात-पाय सैल सोडायचे, डोळे बंद करायचे आणि जागरूक राहत शरीर पूर्णपणे स्तब्ध होऊ द्यायचे.
शवासनात किती वेळ राहावे?
प्रत्येक 30 मिनिटांच्या सरावामागे सुमारे 5 मिनिटे, म्हणजे वर्गाच्या शेवटी सहसा 5–10 मिनिटे. स्वतंत्र सराव म्हणून 10–20 मिनिटे.
शवासनाचे फायदे कोणते?
श्वास आणि हृदयाचे ठोके मंदावतात, स्नायूंमधील ताण सुटतो आणि मन शांत होते. ताण, चिंता आणि झोपेसाठीच्या योग कार्यक्रमांमध्ये, तसेच वैद्यकीय उपचारांसोबत रक्तदाबासाठीच्या विश्रांती-सरावाचा भाग म्हणून हे वापरले जाते.
Savasana की Shavasana — इंग्रजी स्पेलिंग कोणते बरोबर?
दोन्ही बरोबर आहेत. संस्कृत शब्द "श" (श) ने सुरू होतो; "Savasana" मध्ये उच्चारचिन्ह गाळलेले असते आणि "Shavasana" मध्ये तो उच्चार स्पष्ट लिहिलेला असतो. मराठीत आपण शवासनच म्हणतो.
शवासनात झोप लागली तर चालते का?
असे होते, आणि त्यात काही हानी नाही, पण उद्देश आहे जागरूक विश्रांती. उपस्थित राहण्यासाठी डोळे थोडे उघडे ठेवा किंवा एक हात पोटावर ठेवा.
शवासनात कोणी सपाट झोपू नये?
गर्भावस्थेच्या सुमारे 20 आठवड्यांपासून त्याऐवजी डाव्या कुशीवर झोपा. ॲसिडिटी किंवा श्वासाचा त्रास असल्यास डोके व छाती उंच ठेवा. कंबरदुखी असल्यास गुडघ्यांखाली बोल्स्टर ठेवा.
शवासन आणि योगनिद्रा यात काय फरक आहे?
शवासन म्हणजे विश्रांतीचे आसन. योगनिद्रा हा शवासनात झोपून केला जाणारा मार्गदर्शित विश्रांतीचा सराव आहे, ज्यात शरीराचे निरीक्षण (बॉडी स्कॅन) आणि श्वासाची जाणीव असते, सहसा 10–30 मिनिटे.
शवासन या नावाचा अर्थ काय?
"शव" म्हणजे मृत शरीर आणि "आसन" म्हणजे शरीराची स्थिती. मराठी योगवर्गात याचे फायदे सहसा ताण कमी होणे आणि मनःशांती असे सांगितले जातात.
हे पान सामान्य माहितीसाठी आहे. तुम्ही गर्भवती असाल, आजार किंवा दुखापत असेल तर योग सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. वेदना, चक्कर किंवा धाप लागल्यास थांबा.
