मराठीत मार्गदर्शित ध्यान
ध्यान करणे अवघड नाही, पण सुरुवातीला एकट्याने शांत बसणे कठीण वाटते. मन भटकते आणि पुढे काय करायचे ते कळत नाही. म्हणून इथले प्रत्येक ध्यान एका शांत आवाजासोबत चालते. तो आवाज मराठीत हळूहळू सांगतो की कसे बसायचे, लक्ष कुठे न्यायचे आणि कधी फक्त शांत विसावायचे. प्रत्येक वाक्यानंतर आपोआप विराम येतो, त्यामुळे घाई होत नाही. सूचना स्क्रीनवर मथळ्यांमध्येही दिसतात, आणि 3D मार्गदर्शक ध्यानमुद्रेत बसून तुमच्यासोबत सराव करतो.
सगळी सत्रे पूर्णपणे मोफत आहेत. खाते उघडायचे नाही, कोणतेही ॲप इन्स्टॉल करायचे नाही. हेच आवाजासह ध्यान 28 भाषांमध्ये उपलब्ध आहे, त्यामुळे घरातले सगळे आपापल्या भाषेतही सराव करू शकतात.
सात चक्रांचे ध्यान
योग परंपरेत शरीरात सात ऊर्जा केंद्रे मानली जातात: मूलाधार, स्वाधिष्ठान, मणिपूर, अनाहत, विशुद्ध, आज्ञा आणि सहस्रार. प्रत्येक चक्रासाठी इथे स्वतंत्र ध्यान आहे. आवाज तुमचे लक्ष त्या चक्राच्या जागी नेतो, त्याच्या रंगाची कल्पना करायला सांगतो, आणि त्याच्या बीज मंत्राचा जप करवून घेतो, जसे मूलाधारासाठी लं, अनाहतासाठी यं आणि आज्ञासाठी ॐ. शेवटी एक छोटा संकल्प मनातल्या मनात म्हटला जातो. वेळ कमी असेल, तर सातही चक्रे एकाच सत्रात घेणारे चक्र ध्यान निवडा. प्रत्येक चक्राबद्दल अधिक माहितीसाठी चक्रांचे पान पाहा.
कोणते ध्यान कशासाठी
- श्वासावरचे ध्यान आणि पाच मिनिटांचे ध्यान: अगदी नव्याने सुरुवात करणाऱ्यांसाठी सर्वात सोपे.
- ॐकार ध्यान आणि सोऽहम् मंत्र ध्यान: ज्यांना नाद आणि मंत्रासोबत मन एकाग्र करणे आवडते त्यांच्यासाठी.
- बॉडी स्कॅन आणि झोपेसाठी ध्यान: झोपून करायचे, रात्री झोपण्यापूर्वी उपयुक्त.
- मैत्री ध्यान आणि कृतज्ञता ध्यान: मनात मऊपणा आणि आपलेपणा जागवण्यासाठी.
- त्राटक, माइंडफुलनेस, विपश्यना पद्धतीचे नोंद ध्यान, कल्पना ध्यान आणि चालताना ध्यान: थोडे पुढे जायचे असेल तेव्हा.
- कुंडलिनी जाणीव ध्यान: योगाभ्यासानंतर शांत, सुरक्षित समारोपासाठी.
ध्यानाची सुरुवात कशी करावी
दिवसातली अशी वेळ निवडा जेव्हा कोणी व्यत्यय आणणार नाही, जसे सकाळी उठल्यावर किंवा रात्री झोपण्यापूर्वी. जमिनीवर, उशीवर किंवा खुर्चीवर सरळ बसा, पण शरीर ताठरू देऊ नका. ध्यानाच्या पानावर एखादे सत्र निवडा, भाषा मराठी ठेवा आणि प्ले दाबा. पहिल्या आठवड्यात रोज पाच ते दहा मिनिटे पुरेशी आहेत. मन भटकले तर स्वतःला दोष देऊ नका; प्रत्येक वेळी परत येणे हाच ध्यानाचा सराव आहे. आधी काही आसने करायची असतील, तर मराठी आवाजातील योग सत्रांपासून सुरुवात करा आणि शेवटी ध्यान करा.
त्राटकात ज्योतीकडे पाहायचे असते, म्हणून फेफरे किंवा डोळ्यांच्या आजारात ते डोळे मिटूनच करा. तुम्ही एखाद्या मानसिक किंवा शारीरिक आजारावर उपचार घेत असाल, तर ध्यानाला त्या उपचारांचा पर्याय बनवू नका; गरज असल्यास डॉक्टरांशी बोला.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
हे ध्यान खरेच मोफत आहे का?
होय. सगळी मार्गदर्शित ध्याने मोफत आहेत. नोंदणी करायची नाही, कोणतेही ॲप डाउनलोड करायचे नाही. पान उघडा, सत्र निवडा आणि प्ले दाबा.
ध्यानाचा आवाज मराठीत आहे का?
होय. भाषा मराठी निवडल्यावर प्रत्येक सूचना मराठी आवाजात बोलली जाते आणि मथळ्यांमध्येही दिसते. हेच ध्यान एकूण 28 भाषांमध्ये ऐकता येते.
नवशिक्यांनी कोणते ध्यान करावे?
पाच मिनिटांचे ध्यान किंवा श्वासावरचे ध्यान सर्वात सोपे आहे. काही दिवसांनी बॉडी स्कॅन, ॐकार ध्यान किंवा चक्र ध्यान करून पाहा.
चक्र ध्यानात काय केले जाते?
आवाज तुमचे लक्ष एका चक्राच्या जागी नेतो, त्याच्या रंगाची कल्पना करायला सांगतो आणि त्याच्या बीज मंत्राचा, जसे लं, वं, रं, यं, हं किंवा ॐ, जप करवून घेतो. मग शांततेत विसावा येतो.
रोज किती वेळ ध्यान करावे?
सुरुवातीला रोज पाच ते दहा मिनिटे पुरेशी आहेत. वेळेपेक्षा नियमितपणा जास्त महत्त्वाचा आहे. सहज जमू लागल्यावर हळूहळू वेळ वाढवा.