एकाग्रता आणि स्मरणशक्तीसाठी योग: संतुलन, श्वास आणि अधिक स्थिर मन

वृक्षासन, गरुडासन आणि नटराजासन यांसारखी संतुलनाची आसने, ताडासनात स्थिर उभे राहणे, आणि नाडीशोधन (अनुलोम-विलोम) व भ्रामरीसारखा संथ श्वास. श्वास मोजण्यासारखे छोटे ध्यानही लक्ष प्रशिक्षित करते.

सुरुवातीचे संशोधन उत्साहवर्धक आहे. एका मेटा-ॲनालिसिसमध्ये योगाचा संबंध विचार-क्षमतेतील मध्यम सुधारणेशी आढळला, सर्वात जास्त लक्षाच्या बाबतीत; स्मरणशक्तीवरील परिणाम कमी होते. स्मरणशक्तीसाठी चांगली झोप खूप महत्त्वाची आहे, आणि योग त्याला आधार देऊ शकतो.

विद्यार्थ्यांना योगाचे फायदे छोट्या, नियमित सरावातून मिळतात: सकाळची 10 मिनिटांची दिनचर्या, अभ्यासाच्या ब्रेकमध्ये संतुलनाची आसने, परीक्षेपूर्वी काही शांत श्वास आणि झोपण्यापूर्वी योगनिद्रा.

मुलांच्या एकाग्रतेसाठी योग आशादायक आहे. बालवाडीतील मुलांवरील एका छोट्या चाचणीत नियमित योगामुळे लक्ष सुधारले आणि दुर्लक्ष व अतिचंचलता कमी झाली. सराव खेळकर आणि छोटा ठेवा, आणि श्वास रोखणे टाळा.

सुरुवातीला रोज दहा ते पंधरा मिनिटे पुरेशी आहेत, आणि लक्ष व विश्रांतीसाठीचा योग अगदी पाच मिनिटांचाही असू शकतो. अभ्यासापूर्वी दोन मिनिटे वृक्षासन आणि संथ श्वास केल्यानेही मन स्थिर व्हायला मदत होऊ शकते.

सक्रिय जीवनशैलीचा भाग म्हणून योग मेंदूच्या आरोग्याला आधार देऊ शकतो, पण तो स्मृती कमी होणे किंवा डिमेन्शियावर उपचार करत नाही. स्मरणशक्तीच्या नव्या किंवा वाढत्या तक्रारींसाठी डॉक्टरांना भेटा.

ज्ञान मुद्रा (अंगठा आणि तर्जनी यांची टोके जुळवून) पारंपरिकपणे श्वास-सराव आणि ध्यानात लक्ष केंद्रित करण्यासाठी वापरली जाते. मुद्रांवर स्वतंत्र वैज्ञानिक संशोधन फारच कमी आहे.