1. मुख्यपृष्ठ
  2. प्राणायाम
  3. भ्रामरी (भुंग्यासारखा गुंजारव श्वास)

भ्रामरी प्राणायाम (गुंजारव श्वास): कृती, फायदे आणि किती वेळा

भ्रामरी म्हणजे हळू श्वास घेऊन मग भुंग्यासारखा लांब, हलका गुंजारव करणे. वरचा टायमर 4 श्वास घेणे आणि 8 गुंजारव असे मोजतो; फक्त वर्तुळाप्रमाणे करा.

Seated breathing posture
Ready

Bhramari timer

Breathe in for 4, breathe out for 8 seconds.

कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने

  1. सुखासन, वज्रासन किंवा खुर्चीवर आरामात बसा. डोळे मिटा आणि जबडा व चेहरा सैल सोडा.
  2. तर्जनी प्रत्येक कानाच्या छिद्रासमोरील लहान कूर्चेच्या पडद्यावर (ट्रॅगस) ठेवा. इतर बोटे डोक्यावर किंवा चेहऱ्यावर हलकी टेकवा.
  3. ओठ हलकेच बंद, दात किंचित वेगळे आणि जीभ खालच्या दातांमागे सहज ठेवा.
  4. नाकाने 4 मोजेपर्यंत हळू श्वास घ्या.
  5. 8 मोजेपर्यंत श्वास सोडताना कूर्चा हलकेच दाबून कान बंद करा आणि भुंग्यासारखा सलग, स्थिर "म्म्म" आवाज करा.
  6. डोके, चेहरा आणि घशात कंपन जाणवू द्या. गुंजारव जोर न लावता हलका आणि समान ठेवा.
  7. सुरुवातीला 7 आवर्तने करा, मग हात खाली घ्या आणि एक मिनिट शांत बसून शांतता अनुभवा.

फायदे

  • मन पटकन शांत होते; अनेक जण झोपण्यापूर्वी किंवा ताणात असताना करतात
  • लांब उच्छ्वासामुळे श्वास आणि हृदयाचे ठोके संथ होतात; छोट्या अभ्यासांत रक्तदाब अल्पकाळ कमी झाल्याचे आढळले
  • गुंजारवामुळे नाकातील नायट्रिक ऑक्साइडचे प्रमाण वाढते, ज्यामुळे सायनसमधील हवेचा प्रवाह सुधारू शकतो
  • नवशिके आणि मुलांसाठी सोपा; श्वास रोखणे नाही, ताण नाही
  • लक्ष आतल्या बाजूला वळते, त्यामुळे ध्यानाची चांगली सुरुवात होते

खबरदारी

  • कान हलकेच दाबा; बोट कधीही कानाच्या नळीत घालू नका
  • कानात संसर्ग किंवा कान दुखत असल्यास टाळा
  • गुंजारव हलका ठेवा आणि चक्कर किंवा डोके हलके वाटल्यास थांबा
  • अपस्मार किंवा हृदयविकार असल्यास सराव थोडक्यात ठेवा आणि डॉक्टरांचा सल्ला घ्या

संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

भ्रामरी प्राणायाम म्हणजे काय?

हा भुंग्यासारखा गुंजारव श्वास आहे: नाकाने हळू श्वास घेऊन उच्छ्वासावर लांब, हलका गुंजारव, सहसा कान हलके बंद करून. यामुळे मन शांत होते आणि श्वास संथ होतो.

भ्रामरी किती वेळा करावी?

नवशिके 5–7 आवर्तने करू शकतात. सरावानंतर दिवसाला 5–10 मिनिटे हे सामान्य उद्दिष्ट असते. या पानावरील टायमर 7 आवर्तनांनी सुरू होतो.

उच्च रक्तदाबासाठी भ्रामरी चांगली आहे का?

यात कुंभक नसल्याने उच्च रक्तदाबासाठी हा सर्वात सुरक्षित श्वसन प्रकारांपैकी एक आहे, आणि छोट्या अभ्यासांत रक्तदाब अल्पकाळ कमी झाल्याचे दिसले. औषधे चालू ठेवा आणि डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

रात्री भ्रामरी करू शकतो का?

हो. झोपण्यापूर्वी मन शांत करण्याचा हा चांगला मार्ग आहे. झोपूनही करता येते.

भ्रामरीत बोटे कुठे ठेवावीत?

तर्जनी ट्रॅगसवर, म्हणजे कानासमोरील लहान पडद्यावर. षण्मुखी मुद्रेसाठी इतर बोटेही डोळे, नाक आणि ओठांवर हलकी ठेवा.

भ्रामरीचे दुष्परिणाम आहेत का?

फारच कमी. कान किंवा डोळे जोरात दाबल्यास किंवा खूप मोठ्याने गुंजारव केल्यास अस्वस्थ वाटू शकते. कानात संसर्ग असल्यास टाळा.

मुले भ्रामरी प्राणायाम करू शकतात का?

हो. मुलांना हा गुंजारव आवडतो. लहान गुंजारवासह 3–5 आवर्तने पुरेशी.

भ्रामरी रोज केल्याने काय होते?

ताण कमी होतो, राग शांत होतो आणि झोपेला मदत होते. हा सोपा आहे आणि नवशिक्यांसह बहुतेकांसाठी सुरक्षित आहे.

सौम्यपणे केल्यास श्वसनाचे सराव बहुतेक लोकांसाठी सुरक्षित असतात. चक्कर, अस्वस्थता किंवा धाप लागल्यास थांबा. हृदय किंवा फुफ्फुसाचा आजार, उच्च रक्तदाब, अपस्मार असल्यास किंवा गर्भवती असल्यास आधी डॉक्टरांना विचारा.

तुमची भाषा निवडा