ਧਿਆਨ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ
ਧਿਆਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਨ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ। ਧਿਆਨ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਹ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਤੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਮੋੜ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਰੋਜ਼ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਚਿੰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਸੌਖੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਈਡਡ ਧਿਆਨ
ਇਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਹਰ ਧਿਆਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਲਿਖੇ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਵਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਪ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਾਹਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕੋ। ਸਾਡਾ 3D ਯੋਗਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਕਰੀਨ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬੈਠਣ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਾਰੀ ਸਾਈਟ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ, ਨਾ ਸਾਈਨ-ਅੱਪ ਨਾ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ, ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਕੁੱਲ 28 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ, ਬਾਡੀ ਸਕੈਨ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਧਿਆਨ, ਸੋਹਮ ਮੰਤਰ ਧਿਆਨ, ਓਮ ਜਾਪ, ਤ੍ਰਾਟਕ ਮੋਮਬੱਤੀ ਧਿਆਨ, ਮਾਈਂਡਫੁਲਨੈੱਸ, ਵਿਪੱਸਨਾ ਢੰਗ ਦਾ ਨੋਟਿੰਗ ਧਿਆਨ, ਕਲਪਨਾ ਧਿਆਨ, ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦਾ ਧਿਆਨ, ਤੁਰਦਿਆਂ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਲਈ ਨੀਂਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਧਿਆਨ ਦੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਚੱਕਰ ਧਿਆਨ: ਸੱਤ ਚੱਕਰ, ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ
ਯੋਗ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਚੱਕਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਮੂਲਾਧਾਰ, ਸਵਾਧਿਸ਼ਠਾਨ, ਮਣੀਪੁਰ, ਅਨਾਹਤ, ਵਿਸ਼ੁੱਧ, ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਸਹਸਰਾਰ। ਹਰ ਚੱਕਰ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਗਾਈਡਡ ਧਿਆਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋ, ਇੱਕ ਰੰਗ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਲੰ, ਵੰ, ਰੰ, ਯੰ, ਹੰ ਅਤੇ ਓਮ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤੇ ਚੱਕਰ ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਚੱਕਰ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਚੱਕਰਾਂ ਦਾ ਪੰਨਾ ਵੇਖੋ।
ਧਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ
- ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ: ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਸਾਹ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਚੁਣੋ।
- ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੋ: ਫ਼ਰਸ਼, ਕੁਰਸੀ ਜਾਂ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ, ਰੀੜ੍ਹ ਸਿੱਧੀ ਪਰ ਆਕੜੀ ਨਹੀਂ। ਨੀਂਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਬਾਡੀ ਸਕੈਨ ਲੇਟ ਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਚਲਾਓ ਦਬਾਓ: ਆਵਾਜ਼ ਠੀਕ ਕਰੋ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੋ।
- ਮਨ ਭਟਕੇ ਤਾਂ: ਇਹ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇ, ਸਾਹ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਆਓ। ਇਹੀ ਅਭਿਆਸ ਹੈ।
- ਰੋਜ਼ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ: ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟ, ਰੋਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਦਤ ਸੌਖੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗਾ ਦੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ
ਆਸਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਨਿੱਘਾ ਅਤੇ ਮਨ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਯੋਗਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਯੋਗਾ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬੈਠ ਕੇ ਇੱਕ ਧਿਆਨ ਸੁਣੋ। ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਧਿਆਨ ਇਸੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਠ ਕੇ ਕਰਨ ਲਈ।
ਸਾਵਧਾਨੀ
ਧਿਆਨ ਇਲਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੇ ਮਿਰਗੀ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਤ੍ਰਾਟਕ ਵਿੱਚ ਲਾਟ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਡੂੰਘੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਜੇ ਕਦੇ ਬੇਆਰਾਮੀ ਹੋਵੇ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੋ ਅਤੇ ਆਮ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਧਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ?
ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੋ, ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਸਾਹ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਚੁਣੋ, ਚਲਾਓ ਦਬਾਓ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੋ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ।
ਕੀ ਇਹ ਗਾਈਡਡ ਧਿਆਨ ਮੁਫ਼ਤ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਧਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹਨ। ਨਾ ਖਾਤਾ, ਨਾ ਸਾਈਨ-ਅੱਪ, ਨਾ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ; ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਧਿਆਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ। ਹਰ ਧਿਆਨ ਪੰਜਾਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਵਾਜ਼ ਕੁੱਲ 28 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਜੀਅ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚੱਕਰ ਧਿਆਨ ਕੀ ਹੈ?
ਚੱਕਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰੰਗ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰ ਜਾਂ ਓਮ ਵਰਗੇ ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਚੱਕਰ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸੱਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇਕੱਠਾ ਧਿਆਨ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ?
ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਨੀਂਦ ਲਈ ਧਿਆਨ ਚਲਾਓ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਦਮ ਦਰ ਕਦਮ ਢਿੱਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਗਿਣਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਡੀ ਸਕੈਨ ਧਿਆਨ ਵੀ ਲੇਟ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।