या चक्रावर कसे काम करावे
- संथ मार्जारासन-बिटिलासन आणि बसून ओटीपोटाची काही वर्तुळे करून नितंब उबदार करा.
- बद्धकोणासन, देवी आसन आणि लो लंज प्रत्येकी पाच ते आठ श्वास धरा.
- ताठ बसा, हात वरुण मुद्रेत ठेवा आणि दोन मिनिटे खालच्या पोटात हलका श्वास घ्या.
- लक्ष नाभीच्या थोडे खाली ठेवा आणि पाण्यावरील सूर्यप्रकाशासारख्या स्वच्छ केशरी तेजाची कल्पना करा.
- VAM चा मोठ्याने, हळूहळू जप करा, प्रत्येक उच्छ्वासावर एक उच्चार, साधारण नऊ ते बारा फेऱ्या.
- श्वास ओटीपोटातून हलक्या लाटांसारखा फिरत आहे अशी कल्पना करत मनात जप सुरू ठेवा.
- शेवटी सुप्त बद्धकोणासनात दोन ते तीन मिनिटे विश्रांती घ्या.
संतुलनाची लक्षणे
- भावनांमध्ये वाहून न जाता त्या अनुभवणे
- अपराधीपणाशिवाय साध्या आनंदांचा आस्वाद घेणे
- सहज सुचणाऱ्या सर्जनशील कल्पना
- इतरांशी आरामदायक, आदरपूर्ण जवळीक
असंतुलनाची लक्षणे (पारंपरिक दृष्टिकोन)
- भावनिकदृष्ट्या सुन्न किंवा निरस वाटणे
- मूड सतत बदलणे किंवा तीव्र इच्छांच्या आहारी जाणे
- सर्जनशीलता अडणे आणि खेळकरपणा हरवणे
- दीर्घकाळ आखडलेले नितंब आणि कंबर
संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
त्रिक चक्र कशाशी संबंधित आहे?
योगपरंपरेत त्रिक चक्र (स्वाधिष्ठान) भावना, आनंद, सर्जनशीलता, नातेसंबंध आणि जुळवून घेण्याच्या क्षमतेशी जोडलेले आहे. ते खालच्या पोटात असते आणि जल तत्त्व, केशरी रंग व VAM मंत्राशी संबंधित आहे.
स्वाधिष्ठान चक्र कुठे असते?
नाभीच्या साधारण दोन बोटे खाली, खालच्या पोटात खोलवर, त्रिकास्थीजवळ. प्राचीन ग्रंथ ते जननेंद्रियांच्या मुळाशी मानतात, तर काही परंपरा शेपटीच्या हाडाच्या पातळीवर.
त्रिक चक्र बरे किंवा संतुलित कसे करावे?
बद्धकोणासन, देवी आसन आणि कपोतासन यांसारखी नितंब मोकळी करणारी सौम्य आसने करा, खालच्या पोटात हलका श्वास घ्या आणि बहुतेक दिवस दहा ते पंधरा मिनिटे वरुण मुद्रेसह VAM चा जप करा. आपल्या भावनांना न्याय न देता येऊ द्या. परंपरा याला संतुलन म्हणते; व्यवहारात यामुळे जाणीव आणि सहजता वाढते.
त्रिक चक्र अडकल्याची लक्षणे कोणती?
पारंपरिक दृष्टिकोनात भावनिक सुन्नपणा, मूड बदलणे किंवा तीव्र इच्छा, सर्जनशीलता हरवणे आणि आखडलेले नितंब ही असंतुलनाची लक्षणे मानली जातात. कामेच्छा कमी होणे, ओटीपोटात वेदना आणि अनियमित पाळी यांची आधी वैद्यकीय तपासणी आवश्यक आहे, कारण त्यामागे अनेकदा शारीरिक कारणे असतात.
त्रिक चक्राचा मंत्र कोणता?
VAM, उच्चार "वं". हा जल तत्त्वाचा बीज मंत्र आहे. प्रत्येक उच्छ्वासावर एक उच्चार करत हळूहळू जप करा, मग मनात सुरू ठेवा.
कोणती योगासने त्रिक चक्र खुले करतात?
नितंब मोकळे करणारी आसने हा पारंपरिक पर्याय आहे: बद्धकोणासन, सुप्त बद्धकोणासन, देवी आसन, लो लंज, कपोतासन, मंडूकासन आणि आनंद बालासन, तसेच ओटीपोटाच्या हालचालीसाठी मार्जारासन-बिटिलासन. ती हलकेच धरा आणि आधार साहित्य वापरा.
त्रिक चक्रासाठी क्रिस्टल्स किंवा फ्रिक्वेन्सी उपयोगी पडतात का?
क्रिस्टल्स किंवा विशिष्ट ध्वनी-वारंवारता त्रिक चक्रावर परिणाम करतात याचा विश्वासार्ह पुरावा नाही. या आधुनिक भर आहेत. त्यांनी लक्ष केंद्रित करायला मदत होत असेल तर त्या निरुपद्रवी आहेत, पण पारंपरिक साधने म्हणजे श्वास, आसन आणि मंत्र.
स्वाधिष्ठान चक्र जागृत करण्यासाठी रोज काय करावे?
रोज बद्धकोणासन, उत्कट कोणासन आणि कपोतासन यांसारखी नितंब मोकळी करणारी आसने करा. मग वरुण मुद्रेत बसून नाभीच्या खाली लक्ष ठेवा आणि हळूहळू VAM मंत्राचा जप करा. रोज पंधरा मिनिटे पुरेशी आहेत.
चक्रे आणि कुंडलिनी या संकल्पना योग आणि तंत्र परंपरेतून आल्या आहेत. त्या शरीररचनेतील अवयव नाहीत आणि ही वर्णने वैद्यकीय दावे नाहीत. सौम्यपणे सराव करा आणि अस्वस्थ वाटल्यास थांबा.
