या चक्रावर कसे काम करावे
- बालासन किंवा शशांकासनात कपाळ जमिनीवर किंवा ब्लॉकवर एक मिनिट टेकवा.
- वज्रासन किंवा सुखासनात ताठ बसा आणि पाच मिनिटे अनुलोम-विलोम (नाडी शोधन) करा.
- हात छातीसमोर हाकिनी मुद्रेत आणा, बोटांची टोके एकमेकांना टेकलेली.
- डोळे वर ताणता भुवयांच्या मध्ये हलकेच लक्ष ठेवा.
- "म्" चा गुंजारव लांबवत ॐ चा मोठ्याने, हळूहळू जप करा, साधारण नऊ ते बारा फेऱ्या.
- शांत बसा आणि काही मिनिटे मिटलेल्या डोळ्यांमागील अवकाश पाहा.
- डोके दुखले किंवा दाब जाणवला तर लक्ष खाली नाकपुड्यांजवळच्या श्वासावर आणा.
संतुलनाची लक्षणे
- स्पष्ट विचार आणि चांगली एकाग्रता
- तथ्ये तपासत असतानाही आपल्या अंतर्मनावर विश्वास
- जिवंत पण वास्तवाशी जोडलेली कल्पनाशक्ती
- परिस्थितीकडे व्यापक दृष्टीने पाहणे
असंतुलनाची लक्षणे (पारंपरिक दृष्टिकोन)
- विखुरलेले लक्ष आणि अतिविचार
- गोंधळ किंवा निर्णय घेण्यात अडचण
- कल्पनाविश्वात हरवून जाणे
- कपाळ आणि डोळ्यांवर ताण
संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
आज्ञा (तिसरा डोळा) चक्र कुठे असते?
परंपरा ते भ्रूमध्यावर, म्हणजे भुवयांच्या मध्ये आणि किंचित वर मानते, तर काही शिक्षक ते थोडे खोल, डोक्याच्या मध्यभागी मानतात. डोळे वर न ताणता तिथे हलकेच लक्ष ठेवायचे असते.
आज्ञा चक्र खुले झाल्यावर काय होते?
पारंपरिक ग्रंथ आंतरिक प्रकाश, सखोल अंतर्दृष्टी आणि स्पष्टपणे पाहणाऱ्या मनाचे वर्णन करतात. रोजच्या सरावात वास्तववादी बदल म्हणजे अधिक स्थिर लक्ष, कमी अतिविचार आणि चांगला विवेक. तीव्र किंवा भीतिदायक अनुभव हे ध्येय नसून, सराव मंदावून सल्ला घेण्याचे कारण आहे.
आज्ञा चक्राच्या पारंपरिक शक्ती कोणत्या?
जुने ग्रंथ सांगतात की आज्ञेवर ध्यान करणाऱ्याला आत्म्याचा प्रकाश दिसतो आणि तो सर्वज्ञ होतो, इतकेच नव्हे तर या केंद्रावर प्रभुत्व मिळवणारा "इच्छेनुसार दुसऱ्या शरीरात प्रवेश" करू शकतो. ही मनावरील पूर्ण प्रभुत्वाची प्रतीकात्मक वर्णने आहेत, अपेक्षा ठेवण्याजोगी कौशल्ये नव्हेत.
तिसऱ्या डोळ्याचे ध्यान किती वेळ करावे?
रोज पाच ते दहा मिनिटांनी सुरुवात करा आणि काही आठवड्यांत वीस मिनिटांपर्यंत वाढवा. लांब, तीव्र सत्रांपेक्षा रोजची छोटी सत्रे अधिक सुरक्षित आणि उपयुक्त असतात. शेवटी हलकी घंटा हवी असल्यास आमचा ध्यान टायमर वापरा.
तिसऱ्या डोळ्यावर लक्ष केंद्रित करणे सुरक्षित आहे का?
लक्ष हलके असेल तर बहुतेक लोकांसाठी हो. डोके दुखले किंवा डोळ्यांवर ताण आला तर थांबा आणि लक्ष नाकपुड्यांजवळच्या श्वासावर आणा. काचबिंदू, अपस्मार (फिट्स) किंवा मनोविकृतीचा (सायकोसिस) इतिहास असलेल्यांनी भ्रूमध्यावरील दीर्घ ध्यान किंवा त्राटकाबाबत काळजी घ्यावी आणि डॉक्टरांना विचारावे.
तिसऱ्या डोळ्याचे चक्र सहस्रार चक्राशी कसे जोडलेले आहे?
परंपरेत आज्ञा हे मनाचे शेवटचे केंद्र आहे आणि सहस्रार, म्हणजे मुकुट, त्यापलीकडे शुद्ध जाणीव म्हणून आहे. आज्ञेवरील सराव लक्ष स्थिर करतो; तो प्रयत्नही सोडून दिल्यावर जे प्रकट होते त्याचे वर्णन मुकुट असे केले जाते.
चक्रे आणि कुंडलिनी या संकल्पना योग आणि तंत्र परंपरेतून आल्या आहेत. त्या शरीररचनेतील अवयव नाहीत आणि ही वर्णने वैद्यकीय दावे नाहीत. सौम्यपणे सराव करा आणि अस्वस्थ वाटल्यास थांबा.