कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने
- सुखासन, वज्रासन किंवा खुर्चीवर आरामात बसा. पाठीचा कणा लांब करा, जबडा सैल सोडा आणि डोळे मिटा.
- डावा हात डाव्या गुडघ्यावर चिन मुद्रेत ठेवा. उजवा हात विष्णू मुद्रेत आणा: तर्जनी आणि मधले बोट दुमडलेले, अंगठा आणि अनामिका मोकळी.
- अंगठ्याने उजवी नाकपुडी बंद करा आणि डाव्या नाकपुडीने 4 मोजेपर्यंत हळू श्वास घ्या.
- अनामिकेने डावी नाकपुडी बंद करा, अंगठा काढा आणि उजव्या नाकपुडीने 6 मोजेपर्यंत हळू श्वास सोडा.
- पुन्हा करा: नेहमी डावीने घ्या, उजवीने सोडा. प्रत्येक श्वास घेताना टायमरवर "डावी नाकपुडी" उजळते.
- श्वास हलका आणि निःशब्द ठेवा. सुरुवातीला 9 आवर्तने करा (सुमारे 1.5 मिनिटे).
- हात खाली घ्या, दोन्ही नाकपुड्यांनी नेहमीसारखा श्वास घ्या आणि एक मिनिट शांत बसा.
फायदे
- शांत करणारा आणि थंडावा देणारा; अनेक जण ताण किंवा राग शमवण्यासाठी करतात
- उच्च रक्तदाब असलेल्या लोकांवरील एका छोट्या अभ्यासात सरावानंतर लगेच हृदयाचे ठोके आणि रक्तदाब कमी झाल्याचे आढळले
- झोपण्यापूर्वी मन शांत होण्यास मदत होऊ शकते
- पारंपरिकरीत्या शरीरातील जास्तीची उष्णता कमी करण्यासाठी, उदा. उन्हाळ्यात, वापरला जातो
खबरदारी
- कमी रक्तदाब असल्यास किंवा आधीच सुस्ती, थंडी किंवा उदास वाटत असल्यास टाळा
- जास्त कफ असलेल्या सर्दी-खोकल्यात पारंपरिकरीत्या टाळला जातो
- कुंभक जोडत असाल तर उच्च रक्तदाब, हृदयविकार किंवा गरोदरपणात जोडू नका; टायमरच्या प्रकारात कुंभक नाही
- चक्कर किंवा डोके हलके वाटल्यास थांबा आणि नेहमीसारखा श्वास घ्या
संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
चंद्रभेदन प्राणायाम म्हणजे काय?
हा डाव्या नाकपुडीचा श्वास आहे: प्रत्येक वेळी डाव्या नाकपुडीने श्वास घ्यायचा आणि उजवीने सोडायचा. हा शांत करणारा, थंडावा देणारा प्राणायाम आहे.
डाव्या नाकपुडीच्या श्वासाचे फायदे कोणते?
मन शांत होते, काही काळ हृदयाचे ठोके आणि रक्तदाब कमी होऊ शकतात, आणि झोपण्यापूर्वी आराम मिळतो. संशोधन छोटे आहे पण सुसंगत आहे.
झोपेसाठी डाव्या नाकपुडीचा श्वास चांगला आहे का?
हो, अनेकांना झोपण्यापूर्वी काही मिनिटे केल्याने मन शांत झाल्याचे जाणवते. सौम्य ठेवा आणि शांतता हवी असल्यास टायमरचा आवाज बंद करा.
चंद्रभेदन प्राणायाम कोणी करू नये?
कमी रक्तदाब, सुस्ती किंवा उदास वाटत असताना, किंवा जड सर्दी असल्यास टाळा. उच्च रक्तदाब, हृदयविकार किंवा गरोदरपणात कुंभक जोडू नका.
चंद्रभेदन किती वेळा करावे?
9 आवर्तनांनी, सुमारे 1.5 मिनिटांनी सुरुवात करा आणि 5 मिनिटांपर्यंत वाढवा. संध्याकाळ ही सर्वोत्तम वेळ.
चंद्रभेदन आणि सूर्यभेदन यात काय फरक आहे?
चंद्रभेदनात डाव्या नाकपुडीने श्वास घेतला जातो आणि तो थंडावा देतो, शांत करतो. सूर्यभेदनात उजव्या नाकपुडीने श्वास घेतला जातो आणि तो उब व उत्साह देतो.
उच्च रक्तदाब असताना डाव्या नाकपुडीचा श्वास घेऊ शकतो का?
कुंभकाशिवाय सौम्य डाव्या नाकपुडीचा श्वास सहसा चालतो आणि आराम मिळण्यास मदत करू शकतो. औषधे चालू ठेवा आणि डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
सौम्यपणे केल्यास श्वसनाचे सराव बहुतेक लोकांसाठी सुरक्षित असतात. चक्कर, अस्वस्थता किंवा धाप लागल्यास थांबा. हृदय किंवा फुफ्फुसाचा आजार, उच्च रक्तदाब, अपस्मार असल्यास किंवा गर्भवती असल्यास आधी डॉक्टरांना विचारा.