कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने
- जमिनीवर किंवा खुर्चीवर ताठ बसा, हात गुडघ्यांवर ठेवा. खांदे सैल सोडा आणि चेहरा शिथिल करा.
- वरचे आणि खालचे दात हलकेच जुळवा आणि हलके हसल्यासारखे ओठ विलग करा. जिभेचे टोक दातांमागे ठेवा.
- टायमर "Sip in" म्हणेल तेव्हा दातांमधील फटींतून 4 सेकंद हळू श्वास घ्या. हलका "स्स" आवाज येईल आणि दातांवर व जिभेवर थंड हवा जाणवेल.
- ओठ बंद करा आणि वर्तुळ लहान होत असताना नाकाने 6 सेकंद हळू श्वास सोडा.
- 9 आवर्तने करा (सुमारे दीड मिनिट). प्रत्येक श्वास शांत आणि सहज ठेवा; कुंभक नाही.
- शेवटी नाकाने काही सैल श्वास घ्या, मग उठण्यापूर्वी क्षणभर स्थिर बसा.
फायदे
- तोंड आणि घसा थंड होतो आणि उन्हाळ्यात किंवा व्यायामानंतर पटकन आराम वाटतो
- लांब उच्छ्वासासह संथ श्वास शरीराला शांत, विश्रांतीच्या अवस्थेकडे नेण्यास मदत करतो
- शीतलीसाठी जीभ वळवू न शकणाऱ्यांसाठी थंडावा देणारा चांगला पर्याय
- पारंपरिकरीत्या जास्तीची उष्णता, तहान आणि चिडचिड यासाठी वापरला जातो; यावरील वैज्ञानिक संशोधन मर्यादित आहे
खबरदारी
- दात संवेदनशील असल्यास, हिरड्यांचा त्रास किंवा नुकतेच दातांचे काम झाले असल्यास टाळा — दातांवर थंड हवा लागून दुखू शकते
- कमी रक्तदाब असल्यास आधी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या, आणि थंडीत टाळा
- दमा, खोकला, सर्दी किंवा घसा दुखत असल्यास टाळा, आणि फक्त स्वच्छ हवेत करा
- चक्कर, थंडी किंवा धाप लागल्यास थांबा आणि बरे वाटेपर्यंत नेहमीसारखा श्वास घ्या
संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
शीतकारी प्राणायाम कसा करावा?
ताठ बसा, दात हलकेच जुळवा आणि ओठ विलग करा. दातांतून हलक्या "स्स" आवाजासह 4 सेकंद श्वास घ्या, तोंड बंद करा आणि नाकाने 6 सेकंद सोडा. 9–15 वेळा करा.
शीतकारी प्राणायाम कोणी टाळावा?
संवेदनशील दात, हिरड्यांचा त्रास, कमी रक्तदाब, दमा, सर्दी, खोकला किंवा घसा दुखत असल्यास, आणि थंडीत टाळा. चक्कर आल्यास किंवा गारठल्यास थांबा.
शीतकारी आणि शीतली यात काय फरक आहे?
दोन्ही थंडावा देणारे श्वास आहेत आणि दोन्हीत श्वास नाकाने सोडला जातो. शीतलीत हवा वळवलेल्या जिभेतून घेतली जाते; शीतकारीत दातांतून "स्स" आवाजासह.
शीतकारी किती वेळ करावी?
बहुतेकांसाठी एक ते तीन मिनिटे, म्हणजे 9–15 आवर्तने पुरेशी आहेत. तोंड कोरडे पडल्यास किंवा दातांना थंड लागल्यास आधीच थांबा.
शीतकारीसारख्या प्राणायामाचे फायदे कोणते?
संथ श्वसन सरावांमुळे शांत वाटते, ताण हाताळण्याचा सोपा मार्ग मिळतो आणि श्वासावर नियंत्रण येते. शीतकारी त्यात थंडावा जोडते, जो उन्हाळ्यात उपयोगी पडतो.
नकळत माझा श्वास रोखला जातो. शीतकारी मदत करू शकते का?
स्थिर लयीत श्वास घेण्याची आठवण करून देण्यास ती मदत करू शकते. दिवसात काही आवर्तने करा, मग सैल नाकाच्या श्वासाकडे परत या. श्वास रोखल्याने चक्कर किंवा घबराट होत असल्यास डॉक्टरांशी बोला.
शीतकारी (सीत्कारी) प्राणायाम म्हणजे मराठीत काय?
शीतकारी (सीत्कारी) म्हणजे "स्स" आवाज करत घेतलेला थंडावा देणारा श्वास: दातांतून श्वास घ्या आणि नाकाने सोडा. यामुळे शरीराला थंडावा मिळतो आणि मन शांत होते.
सौम्यपणे केल्यास श्वसनाचे सराव बहुतेक लोकांसाठी सुरक्षित असतात. चक्कर, अस्वस्थता किंवा धाप लागल्यास थांबा. हृदय किंवा फुफ्फुसाचा आजार, उच्च रक्तदाब, अपस्मार असल्यास किंवा गर्भवती असल्यास आधी डॉक्टरांना विचारा.
