कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने
- रिकाम्या पोटी सुखासन, पद्मासन किंवा खुर्चीवर ताठ बसा. खांदे सैल सोडा आणि डोळे मिटा.
- डावा हात डाव्या गुडघ्यावर चिन मुद्रेत ठेवा. उजवा हात विष्णू मुद्रेत आणा: तर्जनी आणि मधले बोट दुमडलेले, अंगठा आणि अनामिका तयार.
- अनामिकेने डावी नाकपुडी बंद करा आणि उजव्या नाकपुडीने 4 मोजेपर्यंत हळू श्वास घ्या.
- अंगठ्याने उजवी नाकपुडी बंद करा, अनामिका काढा आणि डाव्या नाकपुडीने 6 मोजेपर्यंत हळू श्वास सोडा.
- पुन्हा करा: नेहमी उजवीने घ्या, डावीने सोडा. प्रत्येक श्वास घेताना टायमरवर "उजवी नाकपुडी" उजळते.
- श्वास शांत आणि सहज ठेवा. सुरुवातीला 9 आवर्तने करा (सुमारे 1.5 मिनिटे).
- उठण्यापूर्वी हात खाली घ्या आणि एक मिनिट दोन्ही नाकपुड्यांनी नेहमीसारखा श्वास घ्या.
फायदे
- उब आणि उत्साह जाणवतो; पारंपरिकरीत्या थंड सकाळी किंवा सुस्ती वाटत असताना केला जातो
- छोट्या अभ्यासांनुसार उजव्या नाकपुडीच्या श्वासाने हृदयाचे ठोके आणि सतर्कता किंचित वाढते
- पारंपरिकरीत्या पचनास मदत करणारा आणि आयुर्वेदातील वात दोष संतुलित करणारा मानला जातो
- एकच ठरलेली पद्धत पाळावी लागत असल्याने श्वासावर नियंत्रण आणि एकाग्रता वाढते
खबरदारी
- उच्च रक्तदाब, हृदयविकार किंवा अपस्मार असल्यास टाळा, आणि असे असल्यास कुंभक कधीही जोडू नका
- ताप, आम्लपित्त असल्यास किंवा खूप उष्ण दिवशी टाळा, कारण हा उष्णता वाढवणारा मानला जातो
- अस्वस्थता किंवा पॅनिक अटॅक येत असल्यास योग्य नाही; त्याऐवजी डाव्या नाकपुडीचा श्वास निवडा
- गरोदरपणात श्वास रोखू नका; सराव करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या
- यामुळे झोप उडत असल्यास संध्याकाळी उशिरा टाळा
संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
सूर्यभेदन प्राणायाम म्हणजे काय?
हा उजव्या नाकपुडीचा श्वास आहे: प्रत्येक वेळी उजव्या नाकपुडीने श्वास घ्यायचा आणि डावीने सोडायचा. हा उब आणि उत्साह देणारा प्राणायाम आहे.
सूर्यभेदनाचे फायदे कोणते?
पारंपरिकरीत्या शरीर उबदार करण्यासाठी, ऊर्जा वाढवण्यासाठी आणि पचनासाठी वापरला जातो. छोट्या अभ्यासांनुसार उजव्या नाकपुडीच्या श्वासाने हृदयाचे ठोके आणि सतर्कता किंचित वाढते.
सूर्यभेदन प्राणायाम कोणी करू नये?
उच्च रक्तदाब, हृदयविकार, अपस्मार, ताप, आम्लपित्त किंवा अस्वस्थता असल्यास टाळा. गरोदरपणात कुंभक जोडू नका.
उजव्या आणि डाव्या नाकपुडीच्या श्वासात काय फरक आहे?
उजव्या नाकपुडीचा श्वास (सूर्यभेदन) उत्साह आणि उब देतो; डाव्या नाकपुडीचा श्वास (चंद्रभेदन) शांत करतो आणि थंडावा देतो.
सूर्यभेदन करण्याची सर्वोत्तम वेळ कोणती?
सकाळी रिकाम्या पोटी, विशेषतः थंडीत. संध्याकाळी उशिरा आणि जेवणानंतर टाळा.
उजव्या नाकपुडीचा श्वास किती वेळ करावा?
9 आवर्तनांनी, सुमारे 1.5 मिनिटांनी सुरुवात करा आणि 3–5 मिनिटांपर्यंत वाढवा. उत्साह देणाऱ्या श्वासात जास्त म्हणजे चांगले असे नाही.
सूर्यभेदी आणि सूर्यभेदन एकच आहेत का?
हो. सूर्यभेदी, सूर्यभेद आणि सूर्यनाडी प्राणायाम ही याच उजव्या नाकपुडीच्या सरावाची इतर नावे आहेत, त्यामुळे फायदेही तेच.
सौम्यपणे केल्यास श्वसनाचे सराव बहुतेक लोकांसाठी सुरक्षित असतात. चक्कर, अस्वस्थता किंवा धाप लागल्यास थांबा. हृदय किंवा फुफ्फुसाचा आजार, उच्च रक्तदाब, अपस्मार असल्यास किंवा गर्भवती असल्यास आधी डॉक्टरांना विचारा.