अर्ध शलभासन (हाफ लोकस्ट पोज) टप्प्याटप्प्याने कसे करावे
- पोटावर झोपा, पाय सरळ आणि जुळवलेले, पावलांचा वरचा भाग मॅटवर. हनुवटी जमिनीवर टेकवा.
- हात शरीराच्या बाजूला तळहात खाली करून ठेवा, किंवा मांड्यांखाली सरकवा — तळहात खाली किंवा सैल मूठ करून.
- दोन्ही नितंब मॅटवर समान दाबा आणि डावा पाय कमरेपासून मागे लांब करा.
- श्वास घेत सरळ डावा पाय जमेल तितका वर उचला — नितंब न फिरवता आणि गुडघा न वाकवता. उजवा पाय लांब आणि मॅटवर टेकलेला ठेवा.
- हनुवटी खाली, मान लांब आणि खांदे सैल ठेवा. हात आणि टेकलेला पाय हलकेच जमिनीवर दाबा.
- 2–4 श्वास (10–15 सेकंद) थांबा.
- श्वास सोडत डावा पाय हळूहळू खाली आणा. विश्रांती घ्या, मग उजव्या पायाने करा. प्रत्येक बाजूला 2–3 फेऱ्या करा.
फायदे आणि खबरदारी
फायदे
- नितंब, मांडीचे मागचे स्नायू (हॅमस्ट्रिंग) आणि कमरेचे स्नायू मजबूत होतात
- उचललेल्या पायाच्या कमरेचा पुढचा भाग (हिप फ्लेक्सर) ताणला जातो
- पूर्ण शलभासनापूर्वी एका वेळी एक बाजू करत पाठीची ताकद वाढवण्याचा सौम्य मार्ग
- ओटीपोट असमान असल्यास ते लक्षात येण्यास आणि सुधारण्यास मदत
- तासनतास बसल्याने कमकुवत झालेले नितंब आणि आखडलेल्या कमरेवर उपयुक्त
या स्थितीत टाळा किंवा बदल करून करा
- पहिल्या तिमाहीनंतरची गर्भावस्था — पोटावर झोपू नका; खुर्ची धरून उभ्याने पाय उचलून पाहा
- नुकतीच झालेली पोटाची शस्त्रक्रिया, हर्निया किंवा पेप्टिक अल्सर
- तीव्र कंबरदुखी, स्पॉन्डिलोलिस्थेसिस किंवा डिस्कची दुखापत — पाय अगदी थोडाच उचला किंवा आधी फिजिओथेरपिस्टला विचारा
- उच्च रक्तदाब किंवा हृदयविकार — मोकळेपणाने श्वास घ्या आणि पाय उचलताना श्वास कधीही रोखू नका
- कमरेत चिमटा किंवा पायात उतरणारी वेदना जाणवली तर थांबा
पूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजीत)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
अर्ध शलभासनाचे फायदे कोणते?
यामुळे नितंब, हॅमस्ट्रिंग आणि कंबर मजबूत होते, कमरेचा पुढचा भाग ताणला जातो आणि एक बाजू दुसरीपेक्षा कमकुवत आहे का हे कळते. पूर्ण शलभासनापूर्वी ताकद वाढवण्याचा हा सुरक्षित मार्ग आहे.
हाफ लोकस्ट पोजचे संस्कृत नाव काय?
अर्ध शलभासन (इंग्रजीत Ardha Salabhasana किंवा Ardha Shalabhasana असे लिहितात). "अर्ध" म्हणजे अर्धे आणि "शलभ" म्हणजे टोळ किंवा नाकतोडा.
अर्ध शलभासन किती वेळ धरावे?
प्रत्येक पाय 2–4 श्वास (10–15 सेकंद) धरा आणि प्रत्येक बाजूला 2–3 फेऱ्या करा.
शलभासनाचे चित्र दाखवू शकता का?
या पानाच्या वरच्या 3D आकृतीत अर्ध शलभासन सर्व बाजूंनी दिसते, जे कोणत्याही फोटोपेक्षा स्पष्ट आहे. फिरवण्यासाठी ड्रॅग करा आणि रीसेट करण्यासाठी दोनदा टॅप करा.
हात मांड्यांखाली ठेवावेत का?
दोन्ही पद्धती चालतात. मांड्यांखाली हात ही पारंपरिक स्थिती आहे आणि त्याने थोडा उचल मिळतो; हात बाजूला ठेवणे सोपे असते आणि कोपरांवर कमी ताण येतो.
अर्ध शलभासन पूर्ण शलभासनापेक्षा सोपे आहे का?
हो. एक पाय उचलल्याने कमरेवर दोन्ही पाय आणि छाती उचलण्यापेक्षा खूप कमी भार येतो, म्हणून सुरुवात इथून करा.
अर्ध शलभासन कोणी टाळावे?
पहिल्या तिमाहीनंतरच्या गर्भावस्थेत, पोटाच्या शस्त्रक्रियेनंतर आणि हर्निया, पेप्टिक अल्सर किंवा पाठीची तीव्र दुखापत असल्यास हे टाळा. उच्च रक्तदाब असल्यास मोकळा श्वास घेत राहा आणि जोर लावू नका.
अर्ध शलभासन आणि अर्ध धनुरासन यात काय फरक आहे?
अर्ध शलभासनात सरळ पाय उचलला जातो. अर्ध धनुरासनात एक गुडघा वाकवून घोटा धरला जातो, त्यामुळे मांडीच्या पुढच्या भागालाही ताण मिळतो.
हे पान सामान्य माहितीसाठी आहे. तुम्ही गर्भवती असाल, आजार किंवा दुखापत असेल तर योग सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. वेदना, चक्कर किंवा धाप लागल्यास थांबा.








