મયૂરાસન (Peacock Pose) સ્ટેપ બાય સ્ટેપ કેવી રીતે કરવું
- ઘૂંટણ પહોળા રાખીને ઘૂંટણિયે બેસો અને એડી તરફ પાછળ બેસો. હથેળીઓ ઘૂંટણની વચ્ચે મેટ પર મૂકો, આંગળીઓ પાછળ પગ તરફ અને ટચલી આંગળીઓ એકબીજાની નજીક રાખો.
- કોણી વાળીને એકબીજાની નજીક લાવો. આગળ ઝૂકો જેથી બંને કોણી નાભિથી સહેજ ઉપર, પેટના ઉપરના ભાગમાં દબાય.
- એક પછી એક પગ સીધા પાછળ લંબાવો, પગના અંગૂઠા અંદર વાળેલા અને પગ એકબીજા સાથે જોડાયેલા રાખો. ગોઠવણ કરતી વખતે કપાળ ગાદી પર ટેકવી શકો છો.
- પેટને કોણી સામે મજબૂત રાખો, પગને એકસાથે દબાવો અને વજન હાથ ઉપર આવે ત્યાં સુધી છાતીને ધીમે ધીમે આગળ ખસેડો.
- પગ હળવા લાગે ત્યારે તેમને જમીન પરથી ઉપાડો, જેથી માથાથી એડી સુધી શરીર જમીનને સમાંતર એક સીધી રેખામાં આવે. સામે જુઓ.
- 2–3 સ્થિર શ્વાસ (લગભગ 10 સેકન્ડ) સુધી રહો. શ્વાસ ચાલુ રાખો — શ્વાસ રોકશો નહીં અને ચહેરા પર તાણ ન લાવો.
- પહેલાં પગ, પછી ઘૂંટણ નીચે લાવો. કોણી પેટ પરથી હટાવો, બાલાસનમાં આરામ કરો અને પછી કાંડાને ખેંચો.
ફાયદા અને સાવચેતીઓ
ફાયદા
- કાંડા, આગળના હાથ, કોણી અને ખભાને મજબૂત બનાવે છે
- બે બિંદુ પર ટકેલા પાટિયાની જેમ શરીરને સમતલ રાખવા કોર અને પીઠના સ્નાયુઓને તાલીમ આપે છે
- આખા શરીરનું ખેંચાણ અને સંતુલન શીખવે છે, જે બીજાં હાથ-સંતુલન આસનોમાં કામ આવે છે
- પેટ પર મજબૂત દબાણ આવે છે; પરંપરાગત ગ્રંથો તેને પાચન માટે વખાણે છે (આધુનિક અભ્યાસોમાં સાબિત નથી)
- મહેનત દરમિયાન સ્થિર ધ્યાન અને શાંત શ્વાસ માંગે છે
- કેલિસ્થેનિક્સના એલ્બો લીવરમાં વપરાતી આગળના હાથની શક્તિ વિકસાવે છે
આ સ્થિતિમાં ન કરો અથવા ફેરફાર સાથે કરો
- ગર્ભાવસ્થા, અને માસિક દરમિયાન જો પેટ પરનું દબાણ અસુવિધાજનક લાગે
- હર્નિયા, પેપ્ટિક અલ્સર, અથવા પેટ કે છાતીની તાજેતરની સર્જરી
- હાઈ બ્લડ પ્રેશર અથવા હૃદયરોગ — આ આસનમાં જોર કરવાની અને શ્વાસ રોકવાની વૃત્તિ થાય છે
- કાંડા, કોણી કે ખભાની ઈજા, કાર્પલ ટનલ સિન્ડ્રોમ સહિત
- ફક્ત ખાલી પેટે, ભોજન પછી ઓછામાં ઓછા ત્રણ કલાકે અભ્યાસ કરો
સંપૂર્ણ ગાઇડ વાંચો (અંગ્રેજીમાં)
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
મયૂરાસનનો અર્થ શું છે?
મયૂરાસન એટલે મોર આસન. સંસ્કૃતમાં 'મયૂર' એટલે મોર અને 'આસન' એટલે મુદ્રા; સમતલ શરીર મોરની પૂંછડી જેવું દેખાય છે.
શું મયૂરાસન શરૂઆત કરનારાઓ માટે યોગ્ય છે?
પૂર્ણ આસન તરીકે નહીં. શરૂઆત કરનારા કાંડાની તૈયારી, પ્લેન્ક અને હંસાસન (પગના અંગૂઠા જમીન પર) થી શરૂ કરી, પછી બ્લોક્સ ઉમેરી શકે. મોટા ભાગના લોકોને અઠવાડિયાંથી મહિનાઓ સુધીનો અભ્યાસ જોઈએ છે.
મયૂરાસનમાં કેટલો સમય રહેવું જોઈએ?
2–3 શ્વાસ, એટલે લગભગ 10 સેકન્ડથી શરૂ કરો. સમય કરતાં ગુણવત્તા વધુ મહત્ત્વની છે: શ્વાસ રોકાવા લાગે કે શરીર ઝૂકવા લાગે કે તરત નીચે આવો.
મયૂરાસનમાં મારા પગ કેમ ઊંચકાતા નથી?
બે ઉપાય મોટા ભાગે કામ કરે છે: વધુ આગળ ઝૂકો અને પગ મજબૂત કરો. સામાન્ય રીતે તમે પૂરતા આગળ ઝૂકતા નથી અથવા પગ ઢીલા હોય છે. કોણી પેટ પર થોડી ઉપર ગોઠવો, પગ એકસાથે દબાવો અને છાતીને હાથ ઉપર આગળ ખસેડો.
શું મયૂરાસન ડાયાબિટીસ કે પાચનમાં મદદ કરે છે?
પરંપરાગત ગ્રંથો તેને પાચન માટે વખાણે છે અને કેટલાંક પુસ્તકો ડાયાબિટીસ માટે સૂચવે છે, પણ તેનો કોઈ વિશ્વસનીય પુરાવો નથી. ડૉક્ટરે આપેલી સારવાર ચાલુ રાખો અને પેટ પર ભાર આપતાં આસનો પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ લો.
મયૂરાસન અને પિંચ મયૂરાસનમાં શું ફરક છે?
મયૂરાસન હથેળીઓ પર શરીરને સમતલ રાખતું હાથ-સંતુલન છે. પિંચ મયૂરાસન આગળના હાથ પર ઊંધા ઊભા રહેવાનું વિપરીત આસન છે.
મયૂરાસન કોણે ન કરવું જોઈએ?
ગર્ભાવસ્થા, હર્નિયા, અલ્સર, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હૃદયરોગ, તાજેતરની સર્જરી, અથવા કાંડા અને કોણીની ઈજામાં ટાળો. ભોજન પછી ન કરો, અને માસિક દરમિયાન અસુવિધા લાગે તો છોડી દો.
આ પેજ સામાન્ય માહિતી માટે છે. તમે ગર્ભવતી હો, કોઈ બીમારી કે ઈજા હોય તો યોગ શરૂ કરતાં પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ લો. દુખાવો, ચક્કર કે શ્વાસ ચડે તો તરત રોકાઈ જાઓ.
