ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ (ਔਸਪੀਸ਼ੀਅਸ ਪੋਜ਼) ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ
- ਮੋੜੇ ਹੋਏ ਕੰਬਲ 'ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਬੈਠੋ (ਦੰਡਾਸਨ)।
- ਖੱਬਾ ਗੋਡਾ ਮੋੜੋ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੀ ਤਲੀ ਸੱਜੇ ਪੱਟ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਲਗਾਓ, ਅੱਡੀ ਜੰਘ ਦੇ ਨੇੜੇ।
- ਸੱਜਾ ਗੋਡਾ ਮੋੜੋ ਅਤੇ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਖੱਬੀ ਪਿੰਨੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲਿਆਓ। ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲਾ ਕਿਨਾਰਾ ਖੱਬੇ ਪੱਟ ਅਤੇ ਪਿੰਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਓ।
- ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਸੱਜੇ ਪੱਟ ਅਤੇ ਪਿੰਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਅੰਦਰ ਫਸ ਜਾਣ।
- ਦੋਵੇਂ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਸ਼ ਵੱਲ ਟਿਕਣ ਦਿਓ। ਹੱਥ ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ, ਚਿਨ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ।
- ਸਿੱਧੇ ਬੈਠੋ, ਮੋਢੇ ਢਿੱਲੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ 1–5 ਮਿੰਟ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਸਹਿਜ ਸਾਹ ਲਓ।
- ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰ ਛੁਡਾਓ, ਲੱਤਾਂ ਫੈਲਾਓ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਝਟਕੋ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਸੱਜੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।
ਫ਼ਾਇਦੇ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਫ਼ਾਇਦੇ
- ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਸਥਿਰ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਆਸਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਚੂਲ੍ਹੇ, ਗੋਡੇ ਅਤੇ ਗਿੱਟੇ ਸੁਖਾਸਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਦਮਾਸਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਘੱਟ
- ਫਸੇ ਹੋਏ ਪੈਰ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬੈਠਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹਿੱਲਜੁੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਪਿੱਠ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੇ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਮੁਦਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ
- ਸੁਖਾਸਨ ਅਤੇ ਔਖੇ ਸਿੱਧਾਸਨ ਅਤੇ ਪਦਮਾਸਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਪੜਾਅ
ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਰੋ ਜਾਂ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਕਰੋ
- ਗੋਡੇ ਦੀ ਸੱਟ, ਮੈਨਿਸਕਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਗੋਡਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਵੇ — ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਉੱਚੀ ਗੱਦੀ ਜਾਂ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਸੁਖਾਸਨ ਕਰੋ
- ਗਿੱਟੇ ਦੀ ਸੱਟ ਜਾਂ ਅਕੜੇ ਗਿੱਟੇ — ਪੈਰ ਨੂੰ ਪੱਟ ਅਤੇ ਪਿੰਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਾ ਫਸਾਓ
- ਸਾਇਟਿਕਾ ਜਾਂ ਬੈਠਣ 'ਤੇ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਕਮਰ ਦਾ ਦਰਦ — ਚੂਲ੍ਹੇ ਉੱਚੇ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਸੀਮਤ ਰੱਖੋ
- ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਣ ਜਾਂ ਝਰਨਾਹਟ — ਪਾਸਾ ਬਦਲੋ ਜਾਂ ਲੱਤਾਂ ਫੈਲਾਓ; ਸੁੰਨ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਨਾ ਹੋਵੋ
ਪੂਰੀ ਗਾਈਡ ਪੜ੍ਹੋ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ)
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਕੀ ਹੈ?
ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ, ਯਾਨੀ ਸ਼ੁਭ ਆਸਣ, ਧਿਆਨ ਲਈ ਚੌਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੁਦਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੈਰ ਉਲਟ ਪੱਟ ਅਤੇ ਪਿੰਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਡੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ?
ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਸਥਿਰ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਆਸਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚੂਲ੍ਹੇ, ਗੋਡੇ ਅਤੇ ਗਿੱਟੇ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
ਸਿੱਧਾਸਨ ਵਿੱਚ ਅੱਡੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਅੱਡੀ ਮੂਲਾਧਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਵਿੱਚ ਅੱਡੀਆਂ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਰ ਬਸ ਪੱਟਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਪਦਮਾਸਨ ਨਾਲੋਂ ਸੌਖਾ ਹੈ?
ਹਾਂ। ਪਦਮਾਸਨ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਪੱਟਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਰੋੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਨੀਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।
ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਡੇ ਦੀ ਸੱਟ ਹੈ, ਗੋਡਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗਿੱਟੇ ਦੀ ਸੱਟ ਹੈ ਜਾਂ ਬੈਠਣ 'ਤੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਸਾਇਟਿਕਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਥਾਂ ਗੱਦੀ ਜਾਂ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਸੁਖਾਸਨ ਕਰੋ।
ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਹਰ ਪਾਸੇ 1–2 ਮਿੰਟ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ 10–20 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਵਧਾਓ, ਹਰ ਵਾਰ ਉੱਪਰਲੀ ਲੱਤ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ।
ਇਸਨੂੰ ਸਵਸਤਿਕਾਸਨ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸਵਸਤਿਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਕਲਿਆਣ" ਜਾਂ "ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੈ", ਅਤੇ ਇਹ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਉਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਪੰਨਾ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ, ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਸੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਦਰਦ, ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨ ’ਤੇ ਰੁਕ ਜਾਓ।
