हनुमानासन (Monkey Pose (Splits)) टप्प्याटप्प्याने कसे करावे
- किमान 10 मिनिटे वॉर्म-अप करा: सूर्यनमस्काराच्या काही फेऱ्या, लो लंज आणि दोन्ही बाजूंनी अर्धे स्प्लिट. थंड शरीराने कधीही स्प्लिट्स करू नका.
- उजव्या गुडघ्याखाली घडी केलेले ब्लँकेट ठेवून मॅटवर गुडघे टेका. डावे पाऊल पुढे टाकून लो लंजमध्ये या आणि पुढच्या पायाच्या दोन्ही बाजूंना एक-एक योगा ब्लॉक ठेवा.
- कंबर मागे उजव्या गुडघ्याच्या वर न्या आणि डावा पाय सरळ करून अर्ध्या स्प्लिटमध्ये या. डावे पाऊल फ्लेक्स करा आणि लांब कण्याने पुढे वाका.
- हात ब्लॉकवर ठेवून डावी टाच हळूहळू पुढे आणि उजवा गुडघा मागे सरकवा. सुरुवातीला मागच्या पायाची बोटे आत वळवलेली ठेवा, खाली पोहोचल्यावर ती ताणा.
- नितंब पुढच्या पायाच्या दिशेने सरळ करा: डावा नितंब मागे आणि उजवा नितंब पुढे ओढा. पहिल्या जोरदार ताणावर थांबा आणि ढुंगण जमिनीपर्यंत पोहोचत नसेल तर डाव्या हॅमस्ट्रिंगखाली ब्लॉक किंवा बोल्स्टर ठेवा.
- तुम्ही स्थिर आणि जमिनीजवळ असाल तर धड सरळ उचला आणि हात डोक्यावर नेऊन तळवे जोडा. 5–8 हळू श्वास (30 सेकंद किंवा जास्त) थांबा.
- बाहेर येताना हात पुन्हा ब्लॉकवर ठेवा, पुढचा गुडघा वाकवा आणि मागे सरकत लो लंजमध्ये या. बालासनात विश्रांती घ्या, मग उजवा पाय पुढे ठेवून पुन्हा करा.
फायदे आणि खबरदारी
फायदे
- पुढच्या पायाचे हॅमस्ट्रिंग्स आणि पोटरी ताणली जाते
- दीर्घकाळ बसण्याने आखडणारे मागच्या पायाचे हिप फ्लेक्सर्स आणि मांडी ताणली जाते
- धावणे, मार्शल आर्ट्स आणि नृत्यासाठी नितंबांची हालचाल सुधारते
- हालचालीच्या शेवटच्या टोकावर शरीराची जाणीव आणि नियंत्रण वाढते
- श्वासाबरोबर हळू सराव केल्याने संयम आणि स्थिर एकाग्रता शिकता येते
या स्थितीत टाळा किंवा बदल करून करा
- हॅमस्ट्रिंग फाटणे, बसण्याच्या हाडाखाली हॅमस्ट्रिंग जोडलेल्या जागी वेदना, किंवा जांघेतील ताण — पूर्ण बरे होईपर्यंत टाळा
- नुकतीच नितंब, गुडघा किंवा कंबरेची दुखापत, सायटिका, किंवा हिप रिप्लेसमेंट
- गर्भधारणा: हार्मोन्समुळे अस्थिबंध सैल होतात, म्हणून नवीन खोल स्ट्रेच टाळा आणि आधार घेतलेल्या अर्ध्या स्प्लिटमध्येच राहा
- झटके देऊ नका, कंबर जबरदस्तीने खाली दाबू नका किंवा जोडीदाराला ढकलू देऊ नका; गुडघ्यामागे तीव्र किंवा ओढल्यासारखी वेदना झाल्यास थांबा
पूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजीत)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
योगातील मंकी पोझ म्हणजे काय?
मंकी पोझ (हनुमानासन) म्हणजे फ्रंट स्प्लिट्स: एक पाय सरळ पुढे, एक सरळ मागे, नितंब सरळ आणि खाली. रामायणात समुद्र ओलांडून झेप घेणाऱ्या हनुमानावरून हे नाव पडले आहे.
योगाने स्प्लिट्सची सुरुवात कशी करावी?
आठवड्यातून दोन ते चार वेळा लो लंज, अर्धे स्प्लिट, पार्श्वोत्तानासन आणि पट्ट्यासह झोपून हॅमस्ट्रिंग स्ट्रेच करा. मग ब्लॉकवर पूर्ण आसनाचा सराव करा, नियंत्रण राहील तितकेच सरका.
फ्रंट स्प्लिट्स जमायला किती वेळ लागतो?
हे व्यक्तीनुसार खूप बदलते. नियमित सरावाने अनेकांना काही महिन्यांत सातत्याने प्रगती दिसते; हाडांच्या रचनेमुळे किंवा जुन्या दुखापतींमुळे काहींना जास्त वेळ लागतो. ध्येय जमिनीला टेकणे नाही, प्रगती आहे.
स्प्लिट्समध्ये कोणते स्नायू ताणले जातात?
पुढच्या पायात हॅमस्ट्रिंग्स, पोटरी आणि ढुंगण; मागच्या पायात हिप फ्लेक्सर्स आणि क्वाड्रिसेप्स. जांघेलाही थोडा ताण मिळतो.
हनुमानासनात नितंब सरळ असावेत का?
योगात, होय: दोन्ही नितंबांची हाडे पुढे असावीत. त्यामुळे समान ताण मिळतो आणि कंबरेचे रक्षण होते. नर्तक बरेचदा मागचा नितंब उघडतात, त्यामुळे ते खाली गेलेले दिसतात, पण ते वेगळे तंत्र आहे.
पाठदुखी असताना स्प्लिट्स करू शकतो का?
काळजी घ्या. खोल स्प्लिट्समुळे कंबर आणि ओटीपोटावर ताण येऊ शकतो. आधार घेतलेल्या अर्ध्या स्प्लिटमध्येच राहा किंवा टाळा, आणि त्याऐवजी पाठदुखीसाठी सौम्य योगासने निवडा. वेदना तीव्र असेल किंवा पायात पसरत असेल तर फिजिओथेरपिस्टला दाखवा.
फ्रंट स्प्लिट्स आणि साइड स्प्लिट्स यात फरक काय?
फ्रंट स्प्लिट्समध्ये (हनुमानासन) एक पाय पुढे आणि एक मागे जातो. साइड स्प्लिट्समध्ये (समकोनासन) दोन्ही पाय बाजूंना उघडतात, त्यामुळे आतल्या मांड्या जास्त ताणल्या जातात.
वॉर्म-अप करून थेट पूर्ण स्प्लिट्समध्ये जाणे सुरक्षित आहे का?
तुम्हाला आधीच स्प्लिट्स जमत असतील तरच. नाहीतर आधी तयारीचे टप्पे करा आणि ब्लॉकच्या आधारावर राहा. थंड शरीराने जबरदस्तीने केलेले स्प्लिट्स हे हॅमस्ट्रिंग दुखापतीचे सामान्य कारण आहे.
हे पान सामान्य माहितीसाठी आहे. तुम्ही गर्भवती असाल, आजार किंवा दुखापत असेल तर योग सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. वेदना, चक्कर किंवा धाप लागल्यास थांबा.








