कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने
- पाठ ताठ ठेवून आरामात बसा आणि हात पोटाच्या खालच्या भागासमोर, तळवे तुमच्याकडे करून आणा.
- दोन्ही हातांचे मधले बोट, अनामिका आणि करंगळी सैलपणे एकमेकांत गुंफा, किंवा एकत्र दुमडा.
- दोन्ही तर्जनींची टोके एकमेकांना लावा आणि ती जमिनीच्या दिशेने खाली राहू द्या.
- दोन्ही अंगठ्यांची टोके एकमेकांना लावा आणि ते वर राहू द्या, म्हणजे बोटे आणि अंगठे मिळून हिऱ्याचा आकार तयार होईल.
- हात पोटाला टेकवा किंवा मांडीवर ठेवा, डोळे मिटा आणि 5–15 मिनिटे सावकाश श्वास घ्या.
फायदे
- लक्ष आत वळवण्यासाठी आणि इंद्रिये शांत करण्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
- ध्यानापूर्वी अस्वस्थ मन शांत करण्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
- दोन्ही हातांची बोटे जुळत असल्याने शरीराच्या दोन्ही बाजूंचे संतुलन साधण्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
- पारंपरिकपणे “उगमस्थान” किंवा गर्भाच्या सर्जनशील, पोषक ऊर्जेशी जोडली जाते
- स्थिर, बंद हातांची स्थिती, जी बसून सराव करताना चुळबुळणारे हात स्थिर ठेवते
खबरदारी
- हातांची ही मुद्रा सौम्य आहे आणि आरामात बसता येत असल्यास गर्भावस्थेसह जवळजवळ सर्वांना जमते
- षण्मुखी प्रकारात (बोटांनी कान, डोळे आणि नाक बंद करणे) श्वास रोखणे असल्यास तो गर्भावस्था, उच्च रक्तदाब किंवा हृदयविकारात करू नये
- षण्मुखी प्रकारात डोळ्यांवरील दाब अगदी हलका ठेवा, आणि काचबिंदू असल्यास किंवा नुकतीच डोळ्यांची शस्त्रक्रिया झाली असल्यास तो टाळा
संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
योनी मुद्रा म्हणजे काय?
योनी मुद्रा ही दोन्ही हातांची मुद्रा आहे ज्यात अंगठे वरच्या दिशेने आणि तर्जनी खालच्या दिशेने एकमेकांना लागतात, आणि पोटाच्या खालच्या भागासमोर हिऱ्याचा आकार तयार होतो. योनी म्हणजे गर्भ किंवा उगमस्थान.
योनी मुद्रेचे मुख्य फायदे कोणते?
पारंपरिकपणे ती मन शांत करते, लक्ष आत वळवते आणि ध्यानासाठी तयार करते. तिच्यावर कोणतेही वैद्यकीय संशोधन नाही; वास्तववादी फायदा म्हणजे काही मिनिटांचा शांत, सावकाश श्वास.
योनी मुद्रा किती वेळ करावी?
5 मिनिटांपासून सुरुवात करून 15 मिनिटांपर्यंत वाढवा, दिवसातून एक-दोन वेळा. ध्यानसत्राची सुरुवात करण्याचा हा चांगला मार्ग आहे.
पुरुष योनी मुद्रा करू शकतात का?
हो. पुरुष आणि स्त्रिया योनी मुद्रा अगदी सारख्याच पद्धतीने करतात, आणि दोघांसाठी पारंपरिक फायदेही सारखेच सांगितले जातात.
गर्भावस्थेत योनी मुद्रा सुरक्षित आहे का?
हातांची ही मुद्रा सौम्य आहे आणि आरामात बसता येत असल्यास साधारणपणे योग्य आहे. श्वास रोखणारा षण्मुखी प्रकार टाळा, आणि तुमच्या डॉक्टर किंवा सुईणीचा सल्ला पाळा.
योनी मुद्रा आणि षण्मुखी मुद्रा यात काय फरक आहे?
योनी मुद्रा म्हणजे सहसा हिऱ्याच्या आकाराची हातांची मुद्रा. जुन्या हठयोग ग्रंथांत हेच नाव बोटांनी कान, डोळे, नाक आणि तोंड बंद करण्यासाठीही वापरले आहे, ज्याला आता बहुधा षण्मुखी मुद्रा म्हणतात.
योनी मुद्रेचे फायदे मराठी आणि इतर भारतीय भाषांत वेगळे आहेत का?
नाही. मराठी, हिंदी, तमिळ, तेलुगू, कन्नड आणि आसामी पुस्तकांत योनी मुद्रेचा तोच सराव वर्णन केलेला आहे, स्त्री-पुरुष दोघांसाठी सारखाच. या पानावर थोडक्यात सारांश दिला आहे.
मुद्रा ही एकाग्रता आणि विश्रांतीसाठीची पारंपरिक साधना आहे. विशिष्ट आरोग्य परिणामांवरील संशोधन मर्यादित आहे; वैद्यकीय उपचारांसोबत वापरा, त्यांच्याऐवजी नाही.