नौकासन (बोट पोज) टप्प्याटप्प्याने कसे करावे
- चटईवर बसा, गुडघे वाकवलेले आणि पावले जमिनीवर सपाट. मांड्यांच्या मागच्या बाजूला हलके धरा.
- पाठीचा कणा लांब करा आणि छाती उचला. शेपटीच्या हाडावर नव्हे तर बसण्याच्या हाडांवर संतुलन येईपर्यंत थोडे मागे झुका.
- गुडघे वाकलेलेच ठेवून पावले जमिनीवरून उचला, नडगी जमिनीला समांतर. हे अर्ध नौकासन आहे.
- पाठ लांब राहत असेल तर हळूच पाय सरळ करा, म्हणजे शरीर V आकार घेईल. पाठ गोल होऊ लागली तर गुडघे वाकलेलेच ठेवा.
- पाय सोडा आणि हात खांद्याच्या उंचीवर पुढे पसरा, तळवे एकमेकांकडे.
- छाती उचललेली आणि श्वास सहज ठेवून 3–5 स्थिर श्वास (15–30 सेकंद) धरा.
- श्वास सोडत गुडघे वाकवा, पावले जमिनीवर आणा आणि ताठ बसून विश्रांती घ्या.
फायदे आणि खबरदारी
फायदे
- पोटाचे स्नायू, खोलवरचे कोअर आणि हिप फ्लेक्सर मजबूत होतात
- चांगल्या बसण्याच्या ठेवणीला आधार देणारी पाठ आणि धडाची ताकद वाढते
- लहान आधारावर संतुलन आणि शरीराची जाणीव सुधारते
- मांड्या आणि पाठीच्या कण्यालगतच्या स्नायूंना एकाच वेळी काम मिळते
- फिटनेस, वजन नियंत्रण आणि रक्तातील साखर नियंत्रणासाठीच्या अनेक योग सरावांचा भाग
या स्थितीत टाळा किंवा बदल करून करा
- गर्भावस्था — हे आसन टाळा आणि डॉक्टर किंवा मिडवाइफने मान्य केलेले सौम्य कोअर व्यायाम निवडा
- कंबरदुखी, डिस्कचा त्रास किंवा शेपटीच्या हाडाला दुखापत — हातांनी मांड्या धरून अर्ध नौकासनातच राहा, किंवा टाळा
- हर्निया, पोटाची अलीकडील शस्त्रक्रिया, सिझेरियन किंवा पोटाचे स्नायू विलग होणे (डायस्टॅसिस रेक्टाय)
- उच्च रक्तदाब किंवा हृदयरोग — आसन थोडा वेळच धरा आणि श्वास कधीही रोखू नका
- मानेवर ताण — हनुवटी सरळ आणि नजर समोर ठेवा
कोणत्या आरोग्य समस्यांसाठी हे आसन केले जाते
Diabetes · Weight Loss · Belly Fat · Fatty Liver
पूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजीत)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
नौकासनाचे फायदे काय आहेत?
नौकासन पोटाचे स्नायू, हिप फ्लेक्सर आणि पाठ मजबूत करते, संतुलन सुधारते आणि चांगल्या ठेवणीला आधार देते. फिटनेस आणि वजन नियंत्रणासाठीच्या योग सरावांतील हा नेहमीचा कोअर व्यायाम आहे.
नौकासन किती वेळ धरावे?
3–5 श्वास (15–30 सेकंद) धरून सुरुवात करा आणि 3–5 वेळा पुन्हा करा. कोअर मजबूत होईल तसतसे 45–60 सेकंदांपर्यंत न्या.
नौकासनात माझी पाठ का दुखते?
सहसा कंबर गोल होत असल्याने किंवा तुमच्या ताकदीच्या मानाने पाय जास्त सरळ असल्याने. गुडघे वाकवा, मांड्या धरा आणि पाठीचा कणा लांब ठेवा. वेदना कायम राहिल्यास थांबा.
नावासन आणि नौकासनात काय फरक आहे?
दोन्ही नावांचा अर्थ नावेचे आसन असाच आहे. नावासन सहसा बसून शिकवले जाते; अनेक भारतीय परंपरांमध्ये नौकासन पाठीवर झोपून सुरू होते. शेवटचा V आकार जवळजवळ सारखाच असतो.
नौकासनाने पोटाची चरबी कमी होते का?
हे पोटाचे स्नायू मजबूत करते, पण कोणताही एक व्यायाम एका ठिकाणची चरबी जाळत नाही. नियमित हालचाल, चांगली झोप आणि आरोग्यदायी आहार यांनी पोटाची चरबी कमी होते.
गर्भावस्थेत नौकासन करू शकते का?
नाही. गर्भावस्थेत नौकासन आणि इतर जोरदार कोअर आसने टाळा, आणि तुमच्यासाठी कोणते सौम्य व्यायाम योग्य आहेत ते डॉक्टर किंवा मिडवाइफला विचारा.
नौकासन या नावाचा अर्थ काय?
नौका म्हणजे नाव (होडी) आणि आसन म्हणजे शरीराची स्थिती. या आसनात शरीर पाण्यावर तरंगणाऱ्या नावेसारखे V आकाराचे दिसते. या पानावरील पायऱ्या आणि फायदे त्याचा सारांश देतात.
हे पान सामान्य माहितीसाठी आहे. तुम्ही गर्भवती असाल, आजार किंवा दुखापत असेल तर योग सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. वेदना, चक्कर किंवा धाप लागल्यास थांबा.








