આ ચક્ર સાથે કેવી રીતે અભ્યાસ કરવો
- શરીરને હળવું કરવા થોડી મિનિટ હળવાં આસનો કરો, પછી વિપરીત કરણીમાં (પગ દીવાલ પર) આરામ કરો.
- સ્થિર બેઠક આસનમાં બેસો, હાથ ધ્યાન મુદ્રામાં, જમણો હાથ ડાબા હાથમાં રાખીને.
- બે મિનિટ ત્રિભાગી શ્વાસ ધીમે ધીમે લો, પછી શ્વાસને સ્વાભાવિક થવા દો.
- ધ્યાન માથાના ટોચ પર લાવો અને કોમળ જાંબલી કે સફેદ પ્રકાશની કલ્પના કરો.
- થોડી વાર હળવેથી ૐનો જાપ કરો, પછી તેને મૌનમાં વિલીન થવા દો.
- પાંચ મિનિટ કે વધુ સમય પ્રયત્ન વગર ખુલ્લી, શાંત જાગૃતિમાં રહો.
- ઊભા થતાં પહેલાં ફરી જમીન સાથે જોડાવા તમારી બેઠક અને પગને અનુભવો.
સંતુલનના લક્ષણો
- અર્થ અને જોડાણની શાંત ભાવના
- વિચારોને વળગ્યા વગર તેમના પ્રત્યે ખુલ્લાપણું
- બધું ન જાણવા છતાં મનની શાંતિ
- રોજિંદા જીવનમાં ઊંડી સ્થિરતાની પળો
અસંતુલનના લક્ષણો (પરંપરાગત દૃષ્ટિ)
- અલગ પડી ગયા હોવાની કે જીવન અર્થહીન હોવાની લાગણી
- કઠોર માન્યતાઓ, કે આધ્યાત્મિક અનુભવો પાછળ દોડવું
- "ખોવાયેલા" લાગવું અને જમીન સાથે જોડાવું અઘરું
- શરીર અને રોજની ફરજોની અવગણના
સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા વાંચો (અંગ્રેજીમાં)
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
સહસ્રાર ચક્ર ખૂલે ત્યારે શું થાય છે?
પરંપરાગત ગ્રંથો શિવ અને શક્તિના મિલન, મુક્તિ (મોક્ષ) અને જન્મ-મૃત્યુના ચક્રમાંથી છુટકારાનું વર્ણન કરે છે. આ આધ્યાત્મિક વર્ણનો છે, માપી શકાય એવી ઘટનાઓ નથી. રોજિંદા અભ્યાસમાં લોકો વધુ વાર ઊંડી સ્થિરતાની પળો અને 'હું'ની વધુ શાંત ભાવનાનું વર્ણન કરે છે.
સહસ્રાર ચક્રની પરંપરાગત શક્તિઓ કઈ છે?
ગ્રંથો કહે છે કે જે શિરોચક્ર સુધી પહોંચે છે તે મુક્ત થાય છે અને જન્મ-મૃત્યુથી બંધાયેલો રહેતો નથી. પરંપરા એ પણ કહે છે કે આ કેન્દ્ર પ્રયત્નથી નહીં પણ સ્થિરતામાં પ્રગટ થાય છે, તેથી શક્તિઓ પાછળ દોડવું વિક્ષેપ ગણાય છે.
મારું શિરોચક્ર અવરોધિત છે તે કેવી રીતે ખબર પડે?
પરંપરા જીવન અર્થહીન લાગવું, કઠોર માન્યતાઓ, અથવા તેનાથી ઊલટું, આધ્યાત્મિક અનુભવો પાછળ દોડવું અને રોજિંદા જીવનની અવગણના તરફ ઇશારો કરશે. સતત ઉદાસી કે અર્થ ગુમાવવાની લાગણી ડિપ્રેશનનાં લક્ષણો પણ હોઈ શકે, જેના માટે ડૉક્ટરની યોગ્ય સંભાળ જરૂરી છે. પરંપરાગત અર્થમાં શિરોચક્રના ઉપચાર કે અવરોધ દૂર કરવા રોજ ટૂંકો અભ્યાસ કરો અને જમીન સાથે જોડાયેલા રહો.
શિરોચક્રનું ધ્યાન કેટલો સમય કરવું?
મોટા ભાગના લોકો માટે રોજ દસથી વીસ મિનિટ પૂરતી છે. થોડી મિનિટ શ્વાસથી શરૂ કરો, મોટા ભાગનો સમય શાંત જાગૃતિમાં વિતાવો, અને હંમેશાં ધ્યાનને શરીરમાં પાછું લાવીને પૂરું કરો.
શિરોચક્ર અને ત્રીજા નેત્ર વચ્ચે શું તફાવત છે?
ત્રીજું નેત્ર (આજ્ઞા) મનનું કેન્દ્ર ગણાય છે, જ્યાં એકાગ્ર ધ્યાન કેળવાય છે. શિરોચક્ર (સહસ્રાર) મનથી પરની ચેતના ગણાય છે, જ્યાં એ પ્રયત્ન છોડી દેવાથી પહોંચાય છે.
ચિંતા (એંગ્ઝાયટી) હોય તો શું હું શિરોચક્રનું ધ્યાન કરી શકું?
ચિંતા ધરાવતા ઘણા લોકોને હળવું ધ્યાન મદદરૂપ લાગે છે, પણ સત્રો ટૂંકાં રાખો, અસ્વસ્થ લાગે તો આંખો સહેજ ખુલ્લી રાખો, અને જમીન સાથે જોડાવા પર ધ્યાન આપો. જો તમને સાયકોસિસ કે ડિસોસિએશનનો ઇતિહાસ હોય, તો પહેલાં તમારા ડૉક્ટર સાથે વાત કરો.
ચક્રો અને કુંડલિની યોગ અને તંત્રની પરંપરામાંથી આવે છે. તે શરીરરચનાના અંગો નથી અને આ વર્ણનો તબીબી દાવા નથી. હળવાશથી અભ્યાસ કરો અને અસ્વસ્થતા લાગે તો અટકી જાઓ.