วิธีฝึกทีละขั้นตอน
- นั่งหลังตรงบนพื้นหรือเก้าอี้ วางมือบนเข่าหรือต้นขา หงายฝ่ามือขึ้น
- ในแต่ละมือ พับนิ้วชี้ลงให้ปลายนิ้ววางอยู่บนเนินเนื้อที่โคนนิ้วโป้ง
- งอนิ้วกลางและนิ้วนาง แล้วแตะปลายนิ้วเข้ากับปลายนิ้วโป้ง นิ้วโป้งพาดเบา ๆ อยู่เหนือนิ้วชี้ที่พับไว้
- เหยียดนิ้วก้อยให้ตรงและผ่อนคลาย
- หายใจช้า ๆ สม่ำเสมอทางจมูก ให้ลมหายใจออกยาวกว่าลมหายใจเข้าเล็กน้อย นาน 10–15 นาที
- ค่อย ๆ คลายนิ้ว แล้ววางมือบนตักก่อนลุกขึ้น
ประโยชน์
- ใช้กันมาแต่ดั้งเดิมเพื่อให้รู้สึกสงบและผ่อนคลายบริเวณหน้าอกและหัวใจ
- ใช้กันมาแต่ดั้งเดิมเมื่อใจสั่นจากความเครียดหรือความวิตกกังวล (หลังจากแพทย์ตรวจหัวใจแล้ว)
- ใช้กันมาแต่ดั้งเดิมสำหรับอาการท้องอืด แน่นท้อง และกรดไหลย้อน เพราะรวมวายุมุทราที่ลดธาตุลมเข้ากับอปานมุทรา
- ใช้กันมาแต่ดั้งเดิมเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกผ่อนคลาย ควบคู่กับการรักษาความดันโลหิตสูง
- ใช้กันมาแต่ดั้งเดิมเพื่อปรับสมดุลอปานวายุ พลังที่เคลื่อนลงล่างในศาสตร์โยคะ
ข้อควรระวัง
- อาการเจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจไม่ทัน หรือปวดร้าวไปที่แขน กราม หรือหลัง อาจเป็นภาวะหัวใจวาย ให้โทรเรียกหน่วยฉุกเฉิน (1669) ทันที อย่าพึ่งมุทรา
- อปานวายุมุทราไม่ได้ใช้แทนยารักษาโรคหัวใจ ความดันโลหิต หรือเบาหวาน ห้ามหยุดยาที่แพทย์สั่งเด็ดขาด
- อาการใจสั่นควรให้แพทย์ตรวจก่อน แล้วจึงถือว่าเป็นอาการจากความเครียด
- หากข้อนิ้วฝืดหรือเจ็บ ให้พับนิ้วอย่างนุ่มนวล
อ่านคู่มือฉบับเต็ม (ภาษาอังกฤษ)
คำถามที่พบบ่อย
อปานวายุมุทราคืออะไร
เป็นท่ามือที่พับนิ้วชี้ลงไปที่โคนนิ้วโป้ง ให้ปลายนิ้วกลางและนิ้วนางแตะปลายนิ้วโป้ง และเหยียดนิ้วก้อยตรง ตามตำราดั้งเดิมเรียกว่ามุทราหัวใจ
ทำอปานวายุมุทราอย่างไร
พับนิ้วชี้ลงไปที่โคนนิ้วโป้ง แตะปลายนิ้วกลางและนิ้วนางเข้ากับปลายนิ้วโป้ง เหยียดนิ้วก้อยตรง แล้วหายใจช้า ๆ นาน 10–15 นาที
ทำไมจึงเรียกว่ามุทราช่วยชีวิต
ชื่อสันสกฤตมฤตสัญชีวนีหมายถึงสมุนไพรชุบชีวิตในรามายณะ (รามเกียรติ์) คำกล่าวอ้างว่ามุทรานี้ช่วยเมื่อหัวใจวายไม่มีหลักฐานรองรับ อาการเจ็บหน้าอกต้องได้รับการรักษาฉุกเฉิน
ควรทำอปานวายุมุทรานานเท่าไร
ค้างไว้ 10–15 นาที วันละหนึ่งหรือสองครั้ง รวมกันไม่เกินประมาณ 45 นาทีต่อวัน
ประโยชน์ของอปานวายุมุทราต่างกันระหว่างผู้หญิงกับผู้ชายไหม
เหมือนกันสำหรับทุกคน ตามตำราดั้งเดิมช่วยให้บริเวณหัวใจสงบ บรรเทาอาการใจสั่นจากความเครียด ท้องอืด และกรดไหลย้อน แต่ไม่ได้ใช้แทนยาไม่ว่ากรณีใด
อปานวายุมุทราช่วยลดน้ำหนักไหม
ไม่ ไม่มีหลักฐานว่ามุทราเผาผลาญไขมันได้ เรื่องน้ำหนักขึ้นอยู่กับการเคลื่อนไหวสม่ำเสมอและอาหาร มุทราเพียงช่วยเรื่องการผ่อนคลาย
อปานวายุมุทราเหมือนกับอปานมุทราไหม
ไม่เหมือน ในอปานมุทรา นิ้วชี้เหยียดตรง ส่วนในอปานวายุมุทรา นิ้วชี้พับลงไปที่โคนนิ้วโป้ง
มุทราเป็นการฝึกแบบดั้งเดิมเพื่อความจดจ่อและการผ่อนคลาย งานวิจัยเกี่ยวกับผลต่อสุขภาพโดยเฉพาะยังมีจำกัด จึงควรใช้ควบคู่กับการดูแลทางการแพทย์ ไม่ใช่ใช้แทน