1. मुख्यपृष्ठ
  2. मुद्रा
  3. आदि मुद्रा (Adi Mudra – पहिली मुद्रा)

आदि मुद्रा (पहिली मुद्रा): करण्याची पद्धत, फायदे आणि खबरदारी

आदि मुद्रा म्हणजे अंगठा आत दडवलेली सैल मूठ, ज्यात अंगठ्याचे टोक करंगळीच्या मुळाशी असते. नवजात बाळाच्या हाताची हीच ठेवण असते आणि शांत, वरच्या छातीतील श्वसनासाठी ही एक पारंपरिक मुद्रा आहे.

कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने

  1. जमिनीवर किंवा खुर्चीवर ताठ बसा आणि हातांची पाठ मांड्यांवर ठेवा.
  2. प्रत्येक हाताचा अंगठा तळहातात वाकवा, म्हणजे त्याचे टोक करंगळीच्या मुळाशी टेकेल.
  3. तर्जनी, मधले बोट, अनामिका आणि करंगळी अंगठ्यावर मिटून, न दाबता सैल मूठ करा.
  4. मुठी मांड्यांवर तळहात खाली करून ठेवा, किंवा मनगटांना सोपे वाटत असल्यास तळहात वर ठेवा.
  5. नाकाने सावकाश श्वास घ्या आणि प्रत्येक श्वासासोबत छातीचा वरचा भाग व गळ्याखालची हाडे हलकेच वर येऊ द्या.
  6. 5–10 मिनिटे थांबा, मग हात उघडा, बोटे पसरा आणि विश्रांती घ्या.

फायदे

  • मज्जासंस्था शांत करण्यासाठी आणि अस्वस्थ मन स्थिर करण्यासाठी पारंपरिकरीत्या वापरली जाते
  • विभागीय (क्लॅव्हिक्युलर) श्वसनात श्वास वरच्या छातीकडे नेण्यासाठी पारंपरिकरीत्या वापरली जाते
  • सावकाश, शांत श्वसनाच्या सरावाचा भाग म्हणून झोपण्यापूर्वी पारंपरिकरीत्या वापरली जाते
  • बाहेरच्या आवाजावर दार बंद करावे तसे लक्ष आत वळवण्यासाठी पारंपरिकरीत्या वापरली जाते
  • कोणालाही न कळता कुठेही धरता येणारी सोपी, खाजगी मुद्रा

खबरदारी

  • आदि मुद्रा वैद्यकीय उपचारांची जागा घेत नाही. दिलेली औषधे चालू ठेवा आणि आरोग्य समस्यांसाठी डॉक्टरांना भेटा.
  • मूठ सैल ठेवा. संधिवात, कार्पल टनेलची लक्षणे किंवा अंगठे ताठ असल्यास बोटे अर्धवटच वाकवा.
  • वरच्या छातीतील श्वसनाने अस्वस्थ वाटत असेल किंवा चक्कर येत असेल तर श्वास पुन्हा पोटाकडे जाऊ द्या आणि विश्रांती घ्या.

संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

आदि मुद्रा म्हणजे काय?

आदि मुद्रा ही हस्तमुद्रा आहे, ज्यात अंगठा तळहातात दुमडून त्याचे टोक करंगळीच्या मुळाशी ठेवले जाते आणि बाकी चार बोटे त्यावर सैल मुठीत मिटतात. नावाचा अर्थ “पहिली मुद्रा” असा आहे.

आदि मुद्रा किती वेळ धरावी?

बहुतेकांसाठी पाच ते दहा मिनिटे पुरेशी आहेत. दिवसातून दोन-तीन वेळा, उदाहरणार्थ सकाळी आणि झोपण्यापूर्वी, ती करता येते.

आदि मुद्रेचे फायदे काय आहेत?

आदि मुद्रेचे फायदे सहसा शांत मन, सावकाश श्वास आणि सहज झोप असे सांगितले जातात. हे पारंपरिक फायदे आहेत; ही मुद्रा वैद्यकीय उपचार नाही.

आदि मुद्रा आणि ब्रह्म मुद्रा यांत काय फरक आहे?

आदि मुद्रेत प्रत्येक मांडीवर एक मूठ असते. ब्रह्म मुद्रेत त्याच मुठी तळहात वर करून नाभीसमोर पेरे एकमेकांना टेकवून धरल्या जातात.

आदि मुद्रेचे दुष्परिणाम आहेत का?

कोणतेही गंभीर दुष्परिणाम माहीत नाहीत. बोटे ताठरल्यासारखी वाटू शकतात आणि काहींना वरच्या छातीतील श्वसन तणावपूर्ण वाटू शकते. मूठ सैल ठेवा आणि चक्कर आल्यास थांबा.

आदि मुद्रा झोपून करता येते का?

हो. पाठीवर झोपून, सैल मुठी शरीराच्या बाजूला ठेवून झोपण्यापूर्वी ती छान करता येते.

मुद्रा ही एकाग्रता आणि विश्रांतीसाठीची पारंपरिक साधना आहे. विशिष्ट आरोग्य परिणामांवरील संशोधन मर्यादित आहे; वैद्यकीय उपचारांसोबत वापरा, त्यांच्याऐवजी नाही.

तुमची भाषा निवडा