1. मुख्यपृष्ठ
  2. मुद्रा
  3. शून्य मुद्रा (आकाशाची मुद्रा)

शून्य मुद्रा (आकाशाची मुद्रा): कृती, फायदे आणि किती वेळ धरावी

शून्य मुद्रेत मधले बोट अंगठ्याच्या मुळाशी वाकवले जाते आणि अंगठा त्यावर हलका दाब देतो. कानातील अस्वस्थता, चक्कर आणि प्रवासातील मळमळीसाठी ही पारंपरिक मुद्रा आहे.

कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने

  1. जमिनीवर किंवा खुर्चीवर ताठ बसा आणि हात गुडघ्यांवर किंवा मांड्यांवर तळवे वर करून ठेवा.
  2. दोन्ही हातांचे मधले बोट खाली वाकवा, म्हणजे त्याचे टोक अंगठ्याच्या मांसल मुळाशी टेकेल.
  3. अंगठा वाकवलेल्या बोटाच्या मध्यावर आणा आणि ते जागेवर राहील इतकाच हलका दाब द्या.
  4. तर्जनी, अनामिका आणि करंगळी सरळ व सैल ठेवा.
  5. डोळे मिटा आणि 10–15 मिनिटे सावकाश श्वास घ्या, मग बोटे सोडा आणि विश्रांती घ्या.

फायदे

  • कानातील अस्वस्थता, कान बंद झाल्यासारखे वाटणे आणि कानात आवाज (टिनिटस) यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
  • चक्कर, भोवळ आणि प्रवासातील मळमळीसाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
  • मंद, जड किंवा “हरवल्यासारख्या” भावनेसाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
  • आयुर्वेदिक मुद्रा-सिद्धांतात आकाश तत्त्व कमी करण्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते

खबरदारी

  • लक्षणे असेपर्यंत ती करा आणि ती कमी झाल्यावर थांबवा; ती रोज दीर्घकाळ धरण्यासाठी नाही.
  • अचानक ऐकू कमी येणे ही आपत्कालीन स्थिती आहे: एका दिवसाच्या आत डॉक्टरांना दाखवा. ताप किंवा स्रावासह कानदुखी असल्यासही वैद्यकीय उपचार आवश्यक आहेत.
  • चक्कर येण्याची अनेक कारणे असू शकतात. तपासणी करून घ्या, विशेषतः डोकेदुखी, अशक्तपणा, बोलणे अडखळणे किंवा नव्याने ऐकू कमी येणे असल्यास.
  • शून्य मुद्रा औषधांची जागा घेत नाही. बोटांचे सांधे आखडलेले किंवा दुखरे असल्यास हलका दाब द्या.

संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

शून्य मुद्रा म्हणजे काय?

शून्य मुद्रा ही हाताची अशी मुद्रा आहे ज्यात मधले बोट अंगठ्याच्या मुळाशी वाकवले जाते आणि अंगठा त्यावर हलका दाब देतो, तर बाकीची बोटे सरळ राहतात. ती पारंपरिकपणे कान, चक्कर आणि प्रवासातील मळमळीसाठी वापरली जाते.

शून्य मुद्रा कशी करावी?

मधले बोट अंगठ्याच्या मुळाशी वाकवा, अंगठ्याने हलका दाब द्या, बाकीची तीन बोटे सरळ ठेवा आणि 10–15 मिनिटे सावकाश श्वास घ्या.

शून्य मुद्रा किती वेळ करावी?

लक्षणे असेपर्यंत 10–15 मिनिटे, दिवसातून दोन-तीन वेळा धरा. ती कमी झाल्यावर थांबवा; पारंपरिक दैनिक मर्यादा सुमारे 45 मिनिटे आहे.

शून्य मुद्रेने कानातील आवाज (टिनिटस) कमी होतो का?

यामुळे आवाज कमी होतो याचा कोणताही पुरावा नाही. सावकाश, शांत श्वासामुळे टिनिटस सहन करणे सोपे होऊ शकते. नव्याने किंवा एकाच कानात आवाज येत असल्यास डॉक्टरांना दाखवा.

शून्य मुद्रेचे फायदे मराठीत थोडक्यात काय आहेत?

पारंपरिक फायदे म्हणजे कानातील अस्वस्थता, चक्कर आणि प्रवासातील मळमळीपासून आराम. ती कशी करायची हे वरील कृतीत दिले आहे.

शून्य मुद्रेचे दुष्परिणाम आहेत का?

कोणतेही गंभीर दुष्परिणाम ज्ञात नाहीत. जोरात दाबू नका, रोज तासन्‌तास धरू नका आणि ऐकण्याच्या तक्रारींसाठी डॉक्टरांकडे जाण्यास उशीर करू नका.

शून्य मुद्रा आणि सूर्य मुद्रा यात काय फरक आहे?

शून्य मुद्रेत मधले बोट अंगठ्याखाली वाकवले जाते आणि ती कानांसाठी वापरली जाते. सूर्य मुद्रेत अनामिका वाकवली जाते आणि ती चयापचय व थंडी वाजण्यासाठी वापरली जाते.

मुद्रा ही एकाग्रता आणि विश्रांतीसाठीची पारंपरिक साधना आहे. विशिष्ट आरोग्य परिणामांवरील संशोधन मर्यादित आहे; वैद्यकीय उपचारांसोबत वापरा, त्यांच्याऐवजी नाही.

तुमची भाषा निवडा