कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने
- जमिनीवर किंवा खुर्चीवर ताठ बसा आणि हात गुडघ्यांवर किंवा मांड्यांवर तळवे वर करून ठेवा.
- दोन्ही हातांची तर्जनी खाली वाकवा, म्हणजे तिचे टोक अंगठ्याच्या मांसल मुळाशी टेकेल.
- अंगठा वाकवलेल्या तर्जनीच्या मध्यावर ठेवा आणि ती जागेवर राहील इतकाच हलका दाब द्या.
- मधले बोट, अनामिका आणि करंगळी सरळ व सैल ठेवा.
- 10–15 मिनिटे सावकाश पोटात श्वास घ्या, मग बोटे सोडा आणि हात झटका.
फायदे
- गॅस, पोट फुगणे आणि जड, अस्वस्थ पोटासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
- आयुर्वेदात वाढलेल्या वात (वायू) दोषाशी जोडलेल्या सांध्यांच्या आखडण्यासाठी व दुखण्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
- अस्वस्थता आणि चिंताग्रस्त, विखुरलेले विचार शांत करण्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
- कंपावरील उपचारांसोबत, उदाहरणार्थ पार्किन्सन्स आजारात, पारंपरिकपणे वापरली जाते
खबरदारी
- लक्षणे असेपर्यंत ती करा आणि ती कमी झाल्यावर थांबवा; परंपरा रोज दीर्घकाळ, अनिश्चित काळासाठी वायू मुद्रा धरण्याचा सल्ला देत नाही.
- एका वेळी सुमारे 15 मिनिटे, दिवसातून दोन-तीन वेळा (एकूण सुमारे 45 मिनिटे) इतकीच करा.
- वायू मुद्रा वैद्यकीय उपचारांची जागा घेत नाही. पोटात तीव्र किंवा दीर्घकाळ वेदना, सांध्यांना सूज किंवा नव्याने सुरू झालेला कंप यासाठी डॉक्टरांना दाखवा.
- अंगठ्याच्या किंवा बोटांच्या सांध्यांत संधिवात असल्यास हलका दाब द्या.
संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
वायू मुद्रा म्हणजे काय?
वायू मुद्रा ही हाताची अशी मुद्रा आहे ज्यात तर्जनी अंगठ्याच्या मुळाशी वाकवली जाते आणि अंगठा तिच्यावर हलका दाब देतो, तर बाकीची तीन बोटे सरळ राहतात. ती पारंपरिकपणे वायू तत्त्व कमी करण्यासाठी वापरली जाते.
वायू मुद्रा कशी दिसते आणि कशी लावतात?
वायू मुद्रा ही “वायूची मुद्रा” आहे. तर्जनी अंगठ्याच्या मुळाशी वाकवा, अंगठ्याने हलका दाब द्या आणि बाकीची बोटे 10–15 मिनिटे सरळ ठेवा.
वायू मुद्रा किती वेळ करावी?
लक्षणे असेपर्यंत 10–15 मिनिटे, दिवसातून दोन-तीन वेळा धरा. ती कमी झाल्यावर थांबवा. पारंपरिक दैनिक मर्यादा सुमारे 45 मिनिटे आहे.
वायू मुद्रा गॅससाठी चांगली आहे का?
गॅस आणि पोट फुगण्यासाठी ही पारंपरिक मुद्रा आहे. जेवणानंतर ताठ बसून सावकाश श्वास घेतल्याने मदत होऊ शकते. तीव्र किंवा दीर्घकाळ वेदना असल्यास डॉक्टरांना दाखवा.
वायू मुद्रेचे फायदे मराठीत थोडक्यात काय आहेत?
पारंपरिक फायदे म्हणजे गॅस व पोट फुगण्यापासून आराम, सांध्यांचे कमी आखडणे आणि शांत मन. ती कशी करायची हे वरील कृतीत दिले आहे.
वायू मुद्रेचे दुष्परिणाम आहेत का?
कोणतेही गंभीर दुष्परिणाम ज्ञात नाहीत. जोरात दाबू नका, रोज तासन्तास धरू नका आणि वैद्यकीय उपचारांऐवजी तिचा वापर करू नका.
वायू मुद्रा आणि अपान वायू मुद्रा यात काय फरक आहे?
पहिलीत फक्त तर्जनी अंगठ्याखाली वाकवली जाते. हृदय मुद्रेत (अपान वायू) याशिवाय मधले बोट व अनामिकेची टोके अंगठ्याच्या टोकाला जुळवली जातात आणि ती मुख्यतः हृदयाच्या भागासाठी वापरली जाते.
मुद्रा ही एकाग्रता आणि विश्रांतीसाठीची पारंपरिक साधना आहे. विशिष्ट आरोग्य परिणामांवरील संशोधन मर्यादित आहे; वैद्यकीय उपचारांसोबत वापरा, त्यांच्याऐवजी नाही.