कसे करावे, टप्प्याटप्प्याने
- जमिनीवर किंवा खुर्चीवर ताठ बसा. झोपलेले असाल तर हात शरीराच्या बाजूला ठेवूनही हीच हस्तस्थिती करता येते.
- तळहात एकमेकांकडे ठेवून बोटे गुंफा आणि अंगठे क्रॉस करा, डावा अंगठा उजव्यावर.
- दोन्ही तर्जनी उघडा, सरळ करा आणि एकमेकांवर दाबून जमिनीकडे (झोपलेले असाल तर पायांकडे) करा.
- तळहातांमध्ये थोडी पोकळ जागा ठेवा आणि हात मांडीवर किंवा गुडघ्यांच्या मधे विसावू द्या.
- शांतपणे श्वास घ्या, मग सावकाश आणि पूर्ण श्वास सोडा; ताण तर्जनीतून खाली आणि बाहेर वाहून जात आहे असे अनुभवा. 7–15 श्वास असे करा.
- हात सोडून तळहात वर करून मांड्यांवर ठेवा आणि परिणाम अनुभवण्यासाठी काही श्वास स्थिर बसा.
फायदे
- कठोर काम, प्रवास किंवा गर्दीच्या दिवसानंतर ताण आणि "वापरलेली" ऊर्जा सोडण्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
- व्यायाम किंवा कठीण योगसत्रानंतर शरीर शिथिल करण्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाते
- चिंता, राग किंवा जुन्या सवयी सोडून देण्याचे प्रतीक म्हणून पारंपरिकपणे वापरली जाते
- मुद्राशास्त्रात पारंपरिकपणे उत्सर्जनाशी जोडली जाते: उच्छ्वास, त्वचा आणि मोठे आतडे
खबरदारी
- मुद्रा वैद्यकीय उपचारांची जागा घेत नाहीत. लिहून दिलेली औषधे सुरू ठेवा आणि आरोग्य समस्यांसाठी डॉक्टरांना भेटा.
- ती थोडक्यात करा: 7–15 श्वास हा पारंपरिक कालावधी आहे, नंतर तळहात वर करून हात विसावा.
- नंतर उदास किंवा थकल्यासारखे वाटल्यास काली मुद्रा किंवा प्राण मुद्रेसारखी उत्साह देणारी मुद्रा करा.
संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजी)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
क्षेपण मुद्रा म्हणजे काय?
क्षेपण (Ksepana/Kshepana) मुद्रा ही दोन्ही हातांची मुद्रा आहे: बोटे गुंफलेली आणि तर्जनी एकत्र खालच्या दिशेला. ओतून टाकण्याची किंवा सोडून देण्याची ही पारंपरिक मुद्रा आहे.
क्षेपण मुद्रेचे मुख्य फायदे कोणते?
पारंपरिकपणे ती ताण आणि थकवा मोकळा करते, परिश्रमानंतर शरीर शिथिल करते आणि चिंता सोडायला मदत करते. यावर कोणतेही क्लिनिकल अभ्यास नाहीत.
क्षेपण मुद्रा किती वेळ धरावी?
7–15 सावकाश श्वास धरा, नंतर तळहात वर करून हात मांड्यांवर ठेवा. ती थोडक्यातच करायची असते.
क्षेपण मुद्रा आणि काली मुद्रा यांत फरक काय?
हातांचा आकार तोच आहे, पण काली मुद्रेत तर्जनी वर (बळ) असतात, तर क्षेपणमध्ये खाली (मुक्तता).
क्षेपण मुद्रेचे दुष्परिणाम आहेत का?
कोणतेही हानिकारक दुष्परिणाम ज्ञात नाहीत. जास्त वेळ धरल्यास निरुत्साही वाटू शकते, म्हणून थोडक्यात करा आणि नंतर विश्रांती किंवा उत्साह देणारी मुद्रा करा.
मुद्रा ही एकाग्रता आणि विश्रांतीसाठीची पारंपरिक साधना आहे. विशिष्ट आरोग्य परिणामांवरील संशोधन मर्यादित आहे; वैद्यकीय उपचारांसोबत वापरा, त्यांच्याऐवजी नाही.