पार्श्वोत्तानासन (Pyramid Pose) टप्प्याटप्प्याने कसे करावे
- मॅटच्या पुढच्या टोकाला उभे राहा. उजवे पाऊल साधारण तीन ते चार फूट (सुमारे एक मीटर) मागे न्या आणि मागची बोटे थोडी बाहेर वळवा, म्हणजे दोन्ही टाचा जमिनीवर राहतील.
- पुढची टाच साधारण मागच्या पावलाच्या कमानीच्या रेषेत ठेवा — किंवा संतुलन कठीण वाटल्यास अधिक रुंद, दोन वेगळ्या रुळांवर. नितंब समोर सरळ करा.
- हात कंबरेवर ठेवा. श्वास घेत छाती उचला; पुढचा गुडघा लॉक न करता दोन्ही पाय सरळ करा.
- श्वास सोडत नितंबांतून डाव्या पायावर पुढे वाका, जितके शक्य तितके पाठ लांब ठेवून.
- हात डाव्या पावलाजवळ, नडगीवर किंवा ब्लॉकवर ठेवा. पाठीचा कणा लांब झाल्यावर मान सैल सोडा.
- 3–5 सावकाश श्वास (साधारण 20–30 सेकंद) थांबा, दोन्ही पाऊले मॅटवर घट्ट दाबा.
- बाहेर येण्यासाठी पुढचा गुडघा थोडा वाकवा, हात कंबरेवर आणा, श्वास घेत लांब पाठ ठेवून वर या. पाऊल पुढे घ्या आणि दुसऱ्या बाजूने पुन्हा करा.
फायदे आणि खबरदारी
फायदे
- पुढच्या पायाचे हॅमस्ट्रिंग व पोटरी आणि मागच्या पायाची पोटरी ताणली जाते
- सपाट पाठीने वाकल्यास पाठीच्या कण्यालगतचे स्नायू लांब होतात
- मांड्या आणि पाऊले व घोट्यांचे छोटे स्नायू मजबूत होतात
- अरुंद स्थितीत संतुलन आणि नितंबांच्या रचनेचा सराव होतो
- अधिक खोल पुढे वाकणे, स्प्लिट्स आणि उभ्या संतुलन आसनांसाठी शरीर तयार होते
- डोके खाली असलेले सावकाश आसन, जे अनेकांना मन शांत करणारे वाटते
या स्थितीत टाळा किंवा बदल करून करा
- हॅमस्ट्रिंग फाटणे किंवा ताण — बरे होईपर्यंत पुढे वाकणे टाळा, नंतर पुढचा गुडघा वाकवून करा
- तीव्र कंबरदुखी किंवा डिस्कची समस्या — सपाट पाठीने आणि ब्लॉकवर हात ठेवून फक्त अर्धेच वाका
- नियंत्रणात नसलेला उच्च रक्तदाब, काचबिंदू (ग्लॉकोमा) किंवा चक्कर — डोके हृदयाच्या वर ठेवा, हात खुर्चीवर किंवा भिंतीवर
- गर्भावस्था — पायांतील अंतर रुंद करा, ब्लॉक किंवा खुर्ची वापरा आणि पोटावर खोल वाकू नका
- खांदा किंवा मनगटाची दुखापत — पाठीमागे नमस्कार करण्याचा हातांचा प्रकार टाळा
पूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजीत)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
पार्श्वोत्तानासनाचे फायदे कोणते?
पार्श्वोत्तानासनामुळे हॅमस्ट्रिंग आणि पोटऱ्या ताणल्या जातात, सपाट पाठीने केल्यास पाठ लांब होते, मांड्या आणि पाऊले मजबूत होतात, आणि संतुलन व नितंबांची रचना सुधारते.
पार्श्वोत्तानासन या नावाचा अर्थ काय?
पार्श्वोत्तानासन हे संस्कृत नाव आहे: पार्श्व म्हणजे बाजू, उत्तान म्हणजे तीव्र ताण आणि आसन म्हणजे स्थिती; म्हणजेच "बाजूचा तीव्र ताण देणारे आसन". इंग्रजीत याला पिरॅमिड पोज म्हणतात.
पार्श्वोत्तानासनात माझे संतुलन का जाते?
सहसा पाऊले एकाच रेषेत असल्यामुळे. पुढचे पाऊल थोडे बाजूला सरकवा म्हणजे पाऊले कंबरेइतक्या अंतरावर येतील, अंतर थोडे कमी करा आणि मागची टाच खाली दाबा.
पार्श्वोत्तानासनात किती वेळ थांबावे?
प्रत्येक बाजूला 3–5 सावकाश श्वास (साधारण 20–30 सेकंद) थांबा. नवशिके ब्लॉकवर हात ठेवून थांबू शकतात आणि जास्त वेळ थांबण्याऐवजी दोनदा पुन्हा करू शकतात.
पार्श्वोत्तानासनात कोणती काळजी घ्यावी आणि कोणी टाळावे?
नुकतीच हॅमस्ट्रिंगची दुखापत झाली असल्यास हे आसन टाळा. तीव्र पाठदुखी, नियंत्रणात नसलेला उच्च रक्तदाब किंवा काचबिंदू असल्यास डोके हृदयाच्या वर ठेवा आणि हात ब्लॉकवर किंवा खुर्चीवर ठेवा. गर्भावस्थेत पायांतील अंतर रुंद करा आणि पोटावर वाकू नका.
आखडलेल्या हॅमस्ट्रिंगसाठी पार्श्वोत्तानासन चांगले आहे का?
हो. उभ्याने केल्या जाणाऱ्या योगासनांपैकी हॅमस्ट्रिंगसाठी हा सर्वात थेट ताण आहे. पुढच्या गुडघ्यात किंचित वाक ठेवा आणि ब्लॉक वापरा, म्हणजे गुडघ्याच्या मागच्या भागावर ताण न येता स्नायू ताणला जाईल.
पार्श्वोत्तानासन हे खोल ताणाचे आसन आहे का?
पायांच्या मागच्या भागासाठी हा खोल ताण आहे, म्हणून आधी अधोमुख श्वानासन आणि लंजच्या काही फेऱ्यांनी वॉर्म-अप करा, आणि वाकलेल्या स्थितीत कधीही झटके देऊ नका.
हे पान सामान्य माहितीसाठी आहे. तुम्ही गर्भवती असाल, आजार किंवा दुखापत असेल तर योग सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. वेदना, चक्कर किंवा धाप लागल्यास थांबा.








