วิธีทำ สิทธาสนะ (ท่านั่งสมบูรณ์) ทีละขั้นตอน
- นั่งบนขอบด้านหน้าของผ้าห่มพับ เหยียดขาตรงไปข้างหน้า
- งอเข่าซ้าย ดึงส้นเท้าซ้ายเข้าชิดลำตัว ให้อยู่ใกล้ฝีเย็บ (บริเวณระหว่างกระดูกก้นกบสองข้าง) ฝ่าเท้าแนบกับต้นขาด้านในข้างขวา
- งอเข่าขวา วางส้นเท้าขวาไว้ด้านหน้าและสูงกว่าส้นเท้าซ้ายเล็กน้อย ใกล้กระดูกหัวหน่าว ข้อเท้าทั้งสองเรียงซ้อนกันเป็นแนวเดียว
- สอดนิ้วเท้าขวาเข้าไปในร่องระหว่างต้นขากับน่องซ้าย ปล่อยเข่าทั้งสองข้างลงหาพื้น
- วางมือบนเข่า หงายหรือคว่ำฝ่ามือก็ได้ ยืดกระดูกสันหลังให้ยาว คางขนานพื้น ไหล่ผ่อนคลาย
- หายใจตามธรรมชาติ เริ่มนั่ง 1–5 นาที และนั่งนานขึ้นเพื่อทำสมาธิเมื่อขาสบายแล้ว
- คลายเท้าข้างบนออกก่อน เหยียดขาทั้งสองข้างแล้วเขย่าเบา ๆ ครั้งต่อไปให้สลับเอาส้นเท้าขวาไว้ด้านล่าง
ประโยชน์และข้อควรระวัง
ประโยชน์
- เป็นท่านั่งที่มั่นคงและตั้งตรง ซึ่งตามตำราดั้งเดิมนิยมใช้สำหรับการทำสมาธิและปราณายามะเป็นเวลานาน
- ช่วยให้หลังตั้งตรงได้โดยออกแรงน้อยกว่าท่านั่งขัดสมาธิธรรมดา เมื่อสะโพกเปิดได้พอ
- ยืดสะโพก ต้นขาด้านใน เข่า และข้อเท้าอย่างนุ่มนวล
- ขาที่ล็อกไว้ช่วยลดการขยับตัวและทำให้นั่งนิ่งได้ง่ายขึ้น
- เตรียมสะโพกสำหรับท่านั่งที่ยากขึ้น เช่น ท่าครึ่งดอกบัวและท่าดอกบัว
ควรเลี่ยงหรือปรับท่าหาก
- บาดเจ็บที่เข่า หมอนรองเข่าฉีกขาด หรือผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า — นั่งขัดสมาธิบนเบาะหรือนั่งเก้าอี้แทน
- บาดเจ็บที่ข้อเท้าหรือข้อเท้าตึง — อย่าฝืนดันเท้าข้างบนเข้าที่
- ปวดหลังร้าวลงขา ปวดสะโพก หรือเพิ่งผ่าตัดสะโพก — ปรึกษานักกายภาพบำบัดก่อน
- ริดสีดวงทวาร หรือเพิ่งผ่าตัดบริเวณอุ้งเชิงกรานหรือฝีเย็บ — วางส้นเท้าข้างล่างห่างจากลำตัว ไม่ต้องกดเข้า
- ขา เท้า หรือขาหนีบชาหรือเป็นเหน็บ — ผ่อนท่า สลับข้าง หรือเหยียดขาออก
- ตั้งครรภ์ช่วงท้าย — ส้นเท้ากดบริเวณอุ้งเชิงกราน นั่งขัดสมาธิบนเบาะจะสบายกว่า
อ่านคู่มือฉบับเต็ม (ภาษาอังกฤษ)
คำถามที่พบบ่อย
สิทธาสนะคืออะไร มีประโยชน์อย่างไร
สิทธาสนะ (ท่านั่งสมบูรณ์) คือท่านั่งสมาธิแบบดั้งเดิม โดยวางส้นเท้าข้างหนึ่งไว้หน้าอีกข้างชิดลำตัว ให้ฐานนั่งที่มั่นคงและตั้งตรงสำหรับการฝึกหายใจและสมาธิ และช่วยเปิดสะโพก เข่า และข้อเท้าอย่างนุ่มนวล
ผู้เริ่มต้นควรฝึกสิทธาสนะอย่างไร
เริ่มจากอรรธสิทธาสนะ (ครึ่งท่า): ดึงส้นเท้าข้างหนึ่งเข้าชิดตัว แล้ววางเท้าอีกข้างบนพื้นด้านหน้า นั่งบนผ้าห่มพับและใช้บล็อกรองใต้เข่า
สิทธาสนะกับปัทมาสนะต่างกันอย่างไร
ในปัทมาสนะ เท้าทั้งสองวางอยู่บนต้นขา ส่วนในสิทธาสนะ ส้นเท้าซ้อนกันชิดลำตัวในระดับพื้น จึงถนอมเข่ามากกว่า
สิทธาสนะเหมาะกับผู้ชายเท่านั้นหรือไม่
ไม่ใช่ ตำราดั้งเดิมบรรยายไว้ทั้งแบบสำหรับชายและหญิง แต่ปัจจุบันทุกคนฝึกได้ โดยวางส้นเท้าชิดลำตัวโดยไม่ให้เกิดแรงกดที่อึดอัด
สิทธาสนะมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง
อาจเจ็บเข่าหรือข้อเท้า และขาชาได้ถ้านั่งนานเกินไปหรือฝืนท่า หากรู้สึกชาบริเวณขาหนีบ แสดงว่าส้นเท้ากดแรงเกินไป ให้ผ่อนลงหรือเปลี่ยนท่า
ควรนั่งสิทธาสนะนานแค่ไหน
เริ่มที่ข้างละ 1–3 นาทีแล้วค่อย ๆ เพิ่ม เมื่อฝึกสม่ำเสมอ หลายคนนั่งได้ 15–20 นาที
ทำไมจึงเรียกว่าท่านั่งสมบูรณ์
สิทธะ แปลว่า สำเร็จหรือสมบูรณ์ ตำราโบราณยกย่องท่านี้ว่าเป็นท่าที่ดีที่สุดสำหรับการทำสมาธิ จึงเรียกว่า "ท่านั่งสมบูรณ์" หรือ "ท่าของผู้สำเร็จ"
หน้านี้มีไว้เพื่อให้ความรู้ทั่วไป หากคุณตั้งครรภ์ มีโรคประจำตัว หรือบาดเจ็บ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มเล่นโยคะ หยุดทันทีหากรู้สึกเจ็บ เวียนศีรษะ หรือหายใจไม่ทัน
