अर्ध हनुमानासन (Half Splits Pose) टप्प्याटप्प्याने कसे करावे
- डावे पाऊल पुढे आणि उजवा गुडघा मॅटवर ठेवून लो लंजमध्ये (अंजनेयासन) सुरुवात करा. उजवा गुडघा संवेदनशील असेल तर त्याखाली घडी केलेले ब्लँकेट ठेवा.
- हात डाव्या पायाच्या दोन्ही बाजूंना, खांद्यांखाली, मॅटवर किंवा दोन ब्लॉकवर ठेवा.
- नितंब मागे सरकवा, जोपर्यंत ते उजव्या गुडघ्यावर येत नाहीत. त्याच वेळी डावा पाय सरळ करा आणि डावी टाच मॅटवर ठेवा.
- डावे पाऊल वर ओढा म्हणजे बोटे छताकडे असतील. नितंबांची दोन्ही हाडे समोर ठेवा.
- पाठ सपाट ठेवून पाठीचा कणा पुढे लांब करा. पाठ लांब राहत असेल तरच पायावर आणखी खाली वाका.
- सुमारे 30 सेकंद (5–6 श्वास) थांबा, डाव्या पायाच्या मागच्या भागात श्वास भरा.
- बाहेर येण्यासाठी डावा गुडघा वाकवा, नितंब पुढे लंजमध्ये सरकवा आणि मागे या. उजवा पाय पुढे ठेवून पुन्हा करा.
फायदे आणि खबरदारी
फायदे
- पुढच्या पायाचे हॅमस्ट्रिंग आणि पोटरीला ताण देते
- पूर्ण हनुमानासनासाठी (स्प्लिट्स) नितंब आणि पाय तयार करण्यास मदत करते
- पाठीचा कणा लांब ठेवून नितंबांपासून वाकायला शिकवते
- धावणे, सायकलिंग किंवा दीर्घकाळ बसल्यानंतर पायांच्या मागच्या भागातील ताठरपणा कमी करते
- बहुतेक स्तरांना जमणाऱ्या स्थिर, खालच्या स्थितीत श्वास शांत करते
या स्थितीत टाळा किंवा बदल करून करा
- हॅमस्ट्रिंग ताणले गेले किंवा फाटले असल्यास — पुढचा गुडघा वाकवा आणि ताण सौम्य ठेवा, किंवा बरे होईपर्यंत आसन टाळा
- मागच्या गुडघ्यात वेदना — घडी केलेले ब्लँकेट ठेवा किंवा गुडघ्यावरची स्थिती टाळा
- सायटिका किंवा पायात मुंग्या — पुढचा गुडघा वाकवा आणि लक्षणे पसरल्यास थांबा
- कंबरदुखी किंवा डिस्कचा त्रास — ब्लॉक वापरा, पाठ सपाट ठेवा आणि पुढे गोलाकार वाकू नका
- गर्भावस्था — उंच ब्लॉक वापरा आणि खोल वाकू नका; शंका असल्यास सुईण किंवा डॉक्टरांना विचारा
पूर्ण मार्गदर्शक वाचा (इंग्रजीत)
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
योगातील अर्ध हनुमानासन (हाफ स्प्लिट) म्हणजे काय?
अर्ध हनुमानासन हे गुडघ्यावर करायचे आसन आहे, ज्यात मागचा गुडघा खाली, नितंब त्या गुडघ्यावर आणि पुढचा पाय सरळ व बोटे वर असतात. यामुळे पुढच्या पायाचे हॅमस्ट्रिंग आणि पोटरी ताणली जाते.
हाफ मंकी पोज आणि हाफ स्प्लिट्स एकच आहेत का?
हो. हाफ मंकी पोज, हाफ स्प्लिट्स पोज, रनर्स स्ट्रेच आणि अर्ध हनुमानासन ही एकाच आसनाची नावे आहेत.
अर्ध हनुमानासनात किती वेळ थांबावे?
प्रत्येक पायावर सुमारे 30 सेकंद. ताण आरामदायी राहत असेल तर एक मिनिटापर्यंत थांबू शकता, किंवा दोनदा करू शकता.
नवशिके अर्ध हनुमानासन करू शकतात का?
हो. हात ब्लॉकवर ठेवा, मागच्या गुडघ्याखाली गादी ठेवा, आणि हॅमस्ट्रिंग घट्ट असतील तर पुढचा गुडघा किंचित वाकवलेला ठेवा.
अर्ध हनुमानासनात गुडघ्यामागे ताण का जाणवतो?
गुडघा लॉक झालेला असू शकतो किंवा ताण खूप खोल असू शकतो. गुडघा किंचित वाकवा, पाऊल वर ओढण्याऐवजी बोटे पुढे ताणा, आणि ताण कमी करा.
अर्ध हनुमानासनाने पूर्ण स्प्लिट्स जमतील का?
पुढच्या स्प्लिट्ससाठी ही मुख्य तयारी आहे. नियमित सराव आणि संयमाने हॅमस्ट्रिंगची लवचिकता सुधारते, पण त्याला किती वेळ लागेल हे प्रत्येक व्यक्तीनुसार खूप वेगळे असते.
कंबरदुखीसाठी अर्ध हनुमानासन चांगले आहे का?
सामान्य ताठरपणा आणि घट्ट हॅमस्ट्रिंगमुळे वेदना असेल तर, पाठ सपाट ठेवून आणि ब्लॉक वापरून, हे मदत करू शकते. हा डिस्कचा त्रास किंवा सायटिकावरचा उपचार नाही; आधी डॉक्टर किंवा फिजिओथेरपिस्टचा सल्ला घ्या.
अर्ध हनुमानासन कोणी टाळावे?
हॅमस्ट्रिंग फाटलेले, तीव्र सायटिका किंवा गुडघेदुखी असलेल्यांनी आसनात बदल करावा किंवा ते टाळावे. पाठीचा त्रास असलेल्यांनी पाठ सपाट ठेवावी आणि फिजिओथेरपिस्टला विचारावे.
हे पान सामान्य माहितीसाठी आहे. तुम्ही गर्भवती असाल, आजार किंवा दुखापत असेल तर योग सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. वेदना, चक्कर किंवा धाप लागल्यास थांबा.








